{"id":2164,"date":"2023-03-04T15:21:43","date_gmt":"2023-03-04T14:21:43","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?page_id=2164"},"modified":"2023-03-04T15:21:44","modified_gmt":"2023-03-04T14:21:44","slug":"03-2023-prof-dr-hab-robert-czerniawski-po-co-w-istocie-przyrody-przeprowadza-sie-tzw-rekultywacje-jezior","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?page_id=2164","title":{"rendered":"03-2023 – prof. dr hab. Robert Czerniawski – Po co, w istocie przyrody, przeprowadza si\u0119 tzw. rekultywacj\u0119 jezior?"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>
\n
<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Nie lubi\u0119 za bardzo tego okre\u015blenia, dla przypadku jezior, bo rekultywacja sama w sobie, oznacza przywr\u00f3cenie do stanu ponownego u\u017cywania, ponownego wykorzystania i jest terminem \u015bcis\u0142e rolniczym. Jednak, z uwagi na fakt, \u017ce i teraz i kiedy\u015b, jeziora by\u0142y i s\u0105 traktowane jako miejsce konieczne do produkowania ryb (zarybiania i od\u0142awiania, i tak w k\u00f3\u0142ko), a nie jak ekosystem, to akurat okre\u015blenie rekultywacja jest tutaj na miejscu. Jednak w sensie przyrodniczym, ekosystemu si\u0119 nie rekultywuje, raczej odnawia, je\u015bli ju\u017c, ale przyj\u0119\u0142o si\u0119 i trwa. Dla natury, taka odnowa w gruncie rzeczy dotyczy powrotu do w\u0142a\u015bciwego stanu piramidy troficznej, to najwa\u017cniejsze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Prawid\u0142owy wygl\u0105d piramidy troficznej odzwierciedla stan ca\u0142ego „zdrowego” jeziora. Prawid\u0142owa piramida troficzna w jeziorze ma wygl\u0105d tr\u00f3jk\u0105ta r\u00f3wnobocznego, w kt\u00f3rym ka\u017cdy poziom troficzny (od producent\u00f3w do konsumenta szczytowego) idealnie wype\u0142nia ka\u017cde pole. Nie mo\u017ce wychodzi\u0107 poza granice tr\u00f3jk\u0105ta, ani odchodzi\u0107 od granic do \u015brodka tr\u00f3jk\u0105ta. Je\u015bli odpowiedni stan wyst\u0119puje tzn. \u017ce jezioro ma si\u0119 dobrze, bo jest zapewniona idealna ilo\u015b\u0107 wszystkich poziom\u00f3w troficznych do: przeznaczenia jako pokarm dla wy\u017cszego poziomu i zabezpieczenia odpowiednej liczby osobnik\u00f3w do rozmna\u017cania, w celu zachowania gatunku. W idealnym modelu, liczbowo, wygl\u0105da to mniej wi\u0119cej tak. Ka\u017cdy wy\u017cszy poziom jest o 10 razy mniejszy od poziomu ni\u017cszego. Tzn., \u017ce np. na 1 kg biomasy szczupaka (jako drapie\u017cnika szczytowego), pracuje 10 kg konsument\u00f3w drugiego rz\u0119du, na 10 kg konsument\u00f3w drugiego rz\u0119du pracuje 100 kg konsument\u00f3w 1 rz\u0119du, a na 100 kg konsument\u00f3w pierwszego rz\u0119du pracuje 1000 kg producent\u00f3w pierwotnych. Tak wi\u0119c, 1 tona ro\u015blin musi pokry\u0107, poprzez dwa kolejne poziomy troficzne , zapotrzebowanie na energi\u0119 i bia\u0142ko, szczupaka o masie 1 kg. Je\u017celi producent\u00f3w pierwotnych b\u0119dzie za du\u017co (np. intensywny zakwit glon\u00f3w) to nie b\u0119dzie zapewniona odpowiednia ilo\u015b\u0107 konsument\u00f3w pierwszego rz\u0119du aby zje\u015b\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 producent\u00f3w pierwotnych, wi\u0119c du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 z nich jako \u201eniezjedzona\u201d i maj\u0105ca doskona\u0142e warunki do rozwoju utworzy w wodzie intensywny zakwit, a po obumarciu opadnie na dno i b\u0119dzie si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 w warunkach beztlenowych. Beztlenowych, poniewa\u017c zakwit blokuje docieranie \u015bwiat\u0142a do przydennych warstw zbiornika. Taki wzorzec mamy w wi\u0119kszo\u015bci jezior w Polsce, kt\u00f3re borykaj\u0105 si\u0119 z nadmiern\u0105 eutrofizacj\u0105, czyli nadmiernym prze\u017cy\u017anieniem, najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142anym dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Chocia\u017c naturalnie, eutrofizacja to nic z\u0142ego, ale naturalnie.Z drugiej strony je\u015bli drapie\u017cnik\u00f3w szczytowych b\u0119dzie za ma\u0142o (np. szczupaka), to nie b\u0119dzie on zjada\u0142 odpowiedniej ilo\u015bci konsument\u00f3w 2 rz\u0119du i b\u0119dzie ich za du\u017co, je\u015bli tak b\u0119dzie, to du\u017ca ilo\u015b\u0107 konsument\u00f3w drugiego rz\u0119du b\u0119dzie zjada\u0142a zbyt du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 konsument\u00f3w pierwszego rz\u0119du, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych s\u0105 filtratory wody np. z glon\u00f3w, czyli w skr\u00f3cie zakwitu. Je\u015bli ilo\u015b\u0107 konsument\u00f3w 1 rz\u0119du si\u0119 znacznie zmniejszy, wtedy nie b\u0119dzie odpowiedniej ilo\u015bci konsument\u00f3w do zjadania producent\u00f3w pierwotnych w\u0142a\u015bnie np. glon\u00f3w, kt\u00f3rych ilo\u015b\u0107 znacznie wzro\u015bnie. Kiedy do jezior trafiaj\u0105 np. \u015bcieki i nawozy, dla przyrody to zwi\u0105zki biogenne, proste zwi\u0105zki chemiczne, to s\u0105 one natychmiast wykorzystywane przez np. glony (oczywi\u015bcie ro\u015bliny naczyniowe te\u017c), dla kt\u00f3rych jest to dobry pow\u00f3d aby rozmna\u017ca\u0107 si\u0119 szybko i intensywnie i tym samym tworzy\u0107 zakwity, kt\u00f3rych my bardzo nie lubimy. Co tzn. \u017ce poziom troficzny pracuje na poziom wy\u017cszy? Tzn. \u017ce producenci pierwotni (ro\u015bliny naczyniowe i glony), s\u0105 w stanie jako jedyni \u201eprzetworzy\u0107\u201d energi\u0119 s\u0142oneczn\u0105 i proste zwi\u0105zki chemiczne na dost\u0119pne dla konsument\u00f3w zwi\u0105zki pokarmowe. To dzi\u0119ki ro\u015blinom mamy energi\u0119 i zwi\u0105zki do budowy tkanek. Dalej, konsumenci pierwszego rz\u0119du zjadaj\u0105 ro\u015bliny, wi\u0119c pozyskuj\u0105 energi\u0119 i bia\u0142ko, konsumenci pierwszego rz\u0119du zjadani s\u0105 przez konsument\u00f3w drugiego rz\u0119du (ro\u015blino\u017cerc\u00f3w) przechwytuj\u0105c energi\u0119 od ro\u015bli i bia\u0142ko i przekazuj\u0105c do konsumenta szczytowego, kiedy s\u0105 przez niego zjadane. Je\u015bli piramida troficzna znajduje si\u0119 w odpowiednim stanie, to znaczy \u017ce w jeziorze znajduje si\u0119 na tyle du\u017co, albo na tyle ma\u0142o organizm\u00f3w, aby zapewni\u0107 dok\u0142adne ich wy\u017ceranie przez poziom wy\u017cszy i zapewni\u0107 sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozmna\u017cania. Wtedy w jeziorze nie trzeba nic robi\u0107. Niestety to ludzie, albo dzia\u0142aj\u0105c od do\u0142u piramidy troficznej (Bottom-Up), czyli dostarczaj\u0105c zanieczyszczenia (zwi\u0105zki biogenne) i karmi\u0105c glony, albo dzia\u0142aj\u0105c od g\u00f3ry piramidy troficznej (Top-Down) czyli od\u0142awiaj\u0105c drapie\u017cniki (element kt\u00f3ry od g\u00f3ry kontroluje wszystkie ni\u017csze poziomy), doprowadzaj\u0105 do takiego stanu. Ka\u017cda rekultywacja jeziora. Odnowa jeziora jest w gruncie rzeczy tylko po to, aby doprowadzi\u0107 do odpowiedniego stanu piramidy troficznej i da\u0107 jezioru mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnego pracowania nad samym sob\u0105. To najwa\u017cniejsze.Pierwszy rysunek pokazuje schemat idealnego modelu piramidy troficznej, drugi rysunek-schemat piramidy, gdy mamy do czynienia z intensywnym zakwitem (czerwone pola to nadmiar), trzeci – schemat, gdy mamy do czynienia z nadmiarem drapie\u017cnik\u00f3w (np, przy intensywnym zarybianiu nimi, co jest te\u017c jedn\u0105 z lepszych metod odnowy jezior, tzw. manipulacja kszta\u0142tem piramidy troficznej, odnowa przez „szok” \"\ud83d\ude42\" ).Najwa\u017cniejsza zasada, jak powinna przy\u015bwieca\u0107 wszystkim osobom, chc\u0105cym rekultywowa\u0107 czy odnawia\u0107 jeziora brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u201eNATURALNYCH PROCES\u00d3W SI\u0118 NIE POPRAWIA\u201d, tak jak \u201eNIE LECZY SI\u0118 ZDROWEGO CZ\u0141OWIEKA\u201d, a druga zasada, \u201eNIE PODEJMUJE SI\u0118 W JEZIORZE \u017bADNYCH DZIA\u0141A\u0143 NAPRAWCZYCH JE\u015aLI DALEJ WPROWADZANE S\u0104 DO NIEGO ZWI\u0104ZKI BIOGENNE\u201d, tak jak \u201eNIE LECZY SI\u0118 CZ\u0141OWIEKA JE\u015aLI DALEJ WPROWADZANY JEST DO JEGO ORGANIZMU CZYNNIK, KT\u00d3RY CHOROB\u0118 SPOWODOWA\u0141 I POWODUJE\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Autor: prof. dr hab. Robert Czerniawski<\/strong> – Uniwersytet Szczeci\u0144ski, Dyrektor Instytutu Biologii, Przewodnicz\u0105cy Regionalnej Rady Ochrony Przyrody<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: FB<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie lubi\u0119 za bardzo tego okre\u015blenia, dla przypadku jezior, bo rekultywacja sama w sobie, oznacza przywr\u00f3cenie do stanu ponownego u\u017cywania, ponownego wykorzystania i jest terminem \u015bcis\u0142e rolniczym. Jednak, z uwagi na fakt, \u017ce i teraz i kiedy\u015b, jeziora by\u0142y i s\u0105 traktowane jako miejsce konieczne do produkowania ryb (zarybiania i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2165,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2164"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2164"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2170,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2164\/revisions\/2170"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}