{"id":1617,"date":"2021-08-16T22:32:40","date_gmt":"2021-08-16T20:32:40","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=1617"},"modified":"2021-08-16T22:34:05","modified_gmt":"2021-08-16T20:34:05","slug":"betonoza-to-klimatyczny-krok-w-tyl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=1617","title":{"rendered":"Betonoza to klimatyczny krok w ty\u0142 – Joanna Sasal"},"content":{"rendered":"\n

Joanna Sasal <\/a><\/p>\n\n\n\n

Joanna Sasal<\/h3>\n\n\n\n

Zast\u0119pca dyrektora w Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie<\/h4>\n\n\n\n

Published Aug 12, 2021 + Follow<\/a><\/p>\n\n\n\n

Niepokoj\u0105co wysokie temperatury w panuj\u0105ce latem miastach, kt\u00f3rych odczuwanie pot\u0119guj\u0105 rozgrzane latem uszczelnione i utwardzone powierzchnie, wyra\u017any deficyt zieleni miejskiej i powodzie b\u0142yskawiczne, kt\u00f3re wype\u0142niaj\u0105 dzielnice wod\u0105 nie rozwi\u0105zuj\u0105c problemu miejskiej suszy, to tylko wybrane skutki zabierania miejsc biologicznie czynnych na przestrzeni ostatnich lat. Obserwujemy skutki, a czy rozumiemy przyczyny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zabetonowanie przestrzeni kosztem zieleni miejskiej i teren\u00f3w biologicznie czynnych wp\u0142yn\u0119\u0142o na mikroklimat miast. Do tego stopnia, \u017ce w du\u017cych o\u015brodkach miejskich mocno nagrzane za dnia powierzchnie oddaj\u0105 ciep\u0142o unosz\u0105c rozgrzane powietrze ku g\u00f3rze sprawiaj\u0105c, \u017ce ca\u0142e dzielnice miast omijaj\u0105 deszcze, a opad ma miejsce na przedmie\u015bciach. Dzieje si\u0119 tak dlatego \u017ce ciep\u0142y, wnosz\u0105cy pr\u0105d powietrza odsuwa z centrum miast masy powietrza ni\u017cszego ci\u015bnienia, kt\u00f3re nios\u0105 opad. Tym samym chmury z opadami w\u0119druj\u0105 na obrze\u017ca miast lub ca\u0142kowicie omijaj\u0105 tereny zabudowane. To z kolei nasila problem miejskiej wyspy ciep\u0142a, a likwidowanie teren\u00f3w biologicznie czynnych pot\u0119guje te problemy. Z drugiej strony gdy deszczowe chmury finalnie trafi\u0105 nad miasto coraz cz\u0119\u015bciej towarzysz\u0105 im deszcze nawalne, silne, niszczycielskie porywy wiatru i burze<\/a>. Efektem tego jest wydatkowanie znacznych \u015brodk\u00f3w przez w\u0142adze miast i miasteczek – oraz dotacje rz\u0105dowe – na usuwanie skutk\u00f3w powodzi miejskich, z drugiej strony na nawadnianie istniej\u0105cych teren\u00f3w zielonych, kt\u00f3re w okresach bezdeszczowych bez podlewania zamieniaj\u0105 si\u0119 w pustyni\u0119. Wi\u0119cej tu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Krok do przodu okaza\u0142 si\u0119 krokiem w ty\u0142<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Blisko dwie dekady po wej\u015bciu do Unii Europejskiej obok kluczowych inwestycji infrastrukturalnych, kt\u00f3re uda\u0142o nam si\u0119 wykona\u0107 dzi\u0119ki wsparciu funduszy europejskich mamy setki wykonanych rewitalizacji miejskich: rynk\u00f3w, plac\u00f3w i skwer\u00f3w, g\u0142ownie dzi\u0119ki zastrzykowi ze \u015brodk\u00f3w unijnych. Sam fakt wsparcia UE nie jest dyskusyjny a forma i efekty tych przemian. Na masow\u0105 skal\u0119 przy rewitalizacji przestrzeni miejskich niszczyli\u015bmy tereny biologicznie czynne \u2013 trawniki, kwietniki, rabaty, kt\u00f3re towarzyszy\u0142y tym miejscom od dekad, zast\u0119puj\u0105c je kostk\u0105 granitow\u0105, kostk\u0105 Bauma i betonem. Rewitalizacjom towarzyszy\u0142o wprowadzanie ro\u015blinno\u015bci \u2013 pojedynczych, skar\u0142owacia\u0142ych odmian drzew, zostawiaj\u0105c wok\u00f3\u0142 nich przepuszczaln\u0105 warstw\u0119 ziemi wielko\u015bci patelni, wprowadzanie na tereny zrewitalizowane drzew i krzew\u00f3w w betonowych donicach, kt\u00f3re naturalnie ograniczaj\u0105 mocno ich rozw\u00f3j, a do tego niew\u0142a\u015bciwie zabezpieczane mog\u0105 \u0142atwo doprowadzi\u0107 do ich obumarcia. Odwrotno\u015b\u0107 nowoczesnego podej\u015bcia do zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju w przestrzeni miejskiej, kt\u00f3re zast\u0119puje tereny uszczelnione biologicznie czynnymi, adaptuj\u0105c miasta do zmian klimatycznych. Patrz\u0105c na te przemiany d\u0142ugofalowo a\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce udaj\u0105c, \u017ce robimy krok naprz\u00f3d, zrobili\u015bmy klimatyczny krok w ty\u0142 \u2013 na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\n\n\n\n

\"Warszawa,<\/figure>\n\n\n\n

Rewitalizacje \u2013 powr\u00f3t do czas\u00f3w woz\u00f3w konnych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Efektem odnowy mia\u0142o by\u0107 odtworzenie historycznej funkcji tych przestrzeni, nios\u0105c uporz\u0105dkowanie i estetyczny \u0142ad w mie\u015bcie. Rewitalizowane rynki czy place sto czy dwie\u015bcie lat temu by\u0142y miejscem zgromadze\u0144 mieszczan i handlu przez miejscowych i okolicznych ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rzy przyje\u017cd\u017cali tu z okolic ze \u015bwie\u017cymi p\u0142odami rolnymi i \u017cywym inwentarzem. Maj\u0105c place targowe, galerie handlowe, dyskonty i ma\u0142e sklepiki nasuwa si\u0119 pytanie, czy rewitalizacje, kt\u00f3rych zadaniem jest odtwarzanie historycznego uk\u0142adu przestrzeni, kt\u00f3ra w XXI wieku nie s\u0142u\u017cy nikomu, to w\u0142a\u015bciwy kierunek?<\/p>\n\n\n\n

Ekranizacje powie\u015bci: Nad Niemnem<\/em>, Ziemia obiecana<\/em> czy Noce i dnie<\/em> pokazuj\u0105 obraz Polski w XIX wieku, gdzie kontrast mi\u0119dzy wsi\u0105 a miastem jest ogromny. Wsie otaczaj\u0105 tereny p\u00f3\u0142dzikie, zimy trwaj\u0105 d\u0142ugo, przedwio\u015bnia s\u0105 pe\u0142ne po\u015bniegowego b\u0142ota i wody, w kt\u00f3rym grz\u0119zn\u0105 ko\u0142a woz\u00f3w konnych i nogi okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w. Miasta by\u0142y i s\u0105 symbolem luksusu. Kanalizacji, przydro\u017cnych rowk\u00f3w, kt\u00f3rymi woda sp\u0142ywa\u0142a po opadach, wybrukowanych chodnik\u00f3w i ulic, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mieszkanki miast mog\u0142y swobodnie przemieszcza\u0107 si\u0119 po mie\u015bcie w sukniach do ziemi niemal przez ca\u0142y rok, a woz\u00f3w konnych nie trzeba by\u0142o wyci\u0105ga\u0107 linami z g\u0142\u0119bokich po pas kolein.<\/p>\n\n\n\n

II wojna \u015bwiatowa pozostawi\u0142a po sobie niespotykane dot\u0105d zniszczenia, tak\u017ce infrastruktury. Przywr\u00f3cenie \u015bwietno\u015bci wyszczerbionym z bruku placom po walkach nie by\u0142o priorytetem w czasie odbudowy Polski po zako\u0144czeniu wojny. Materia\u0142 budowlany szed\u0142 na odbudow\u0119 infrastruktury publicznej, kamienic. Wyszczerbione place naprawiano w PRLu spos\u00f3b tani a efektywny \u2013 wype\u0142niaj\u0105c luki w przestrzeni terenami biologicznie czynnymi. Zamieniano cz\u0119\u015bci plac\u00f3w w trawniki, sadzono r\u00f3\u017ce, krzewy, drzewa, zapewniaj\u0105c nam mozaik\u0119 bruku i przyrody.<\/p>\n\n\n\n

\"Rynek<\/figure>\n\n\n\n
\"Rynek<\/figure>\n\n\n\n
\"Rynek<\/figure>\n\n\n\n

Zastaw si\u0119 a postaw si\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wej\u015bcie Polski do Unii Europejskiej otworzy\u0142o przed samorz\u0105dem terytorialnym wielkie mo\u017cliwo\u015bci wsparcia finansowego do rozwoju infrastruktury, a zatem poprawy komfortu \u017cycia mieszka\u0144com miast i wsi. Warunkiem wsparcia by\u0142o zawsze pokazanie celu danej inwestycji, st\u0105d przywracanie historycznych funkcji publicznych skwer\u00f3w, rynk\u00f3w, plac\u00f3w, sta\u0142o si\u0119 powszechn\u0105 furtk\u0105 dla uzyskania unijnego wsparcia. W miejsce trawnik\u00f3w i r\u00f3\u017c pojawi\u0142y si\u0119 rozmaite pomniki i rze\u017aby, betonowe fontanny z ledowym o\u015bwietleniem i drzewa w donicach stawiane na granitowym bruku. Je\u015bli odtwarzanie historycznego kszta\u0142tu danej przestrzeni przy rewitalizacji by\u0142oby tylko elementem ca\u0142o\u015bci, a nie idealnym odwzorowaniem wygl\u0105du miejsca sprzed stu, czy dwustu lat, z pewno\u015bci\u0105 uda\u0142oby si\u0119 znale\u017a\u0107 z\u0142oty \u015brodek. Dla przyk\u0142adu modernizacja rynku w Kielcach kosztowa\u0142a 54,85 mln z\u0142, w tym dofinansowanie z funduszy UE: 44,18 mln z\u0142. \u0179r\u00f3d\u0142o informacji<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Przestrze\u0144 miejska jest jak puzzle – ka\u017cdy niedopasowany element szpeci obraz ca\u0142ej uk\u0142adanki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przy tak zaawansowanej my\u015bli technicznej i dost\u0119pie do Internetu, daj\u0105cego mo\u017cliwo\u015b\u0107 dost\u0119pu do nieograniczonej liczby danych i rozwi\u0105za\u0144 ci\u0119\u017cko uwierzy\u0107 w to, \u017ce latami realizowali\u015bmy inwestycje w przestrzeni publicznej, kt\u00f3re pot\u0119guj\u0105 negatywne odczuwanie skutk\u00f3w zmian klimatycznych tym bardziej, \u017ce gro tych projekt\u00f3w by\u0142o bardzo kosztowne, w my\u015bl zastaw si\u0119 a postaw si\u0119<\/em>. Cieszy, \u017ce coraz wi\u0119cej betonowych rewitalizacji spotyka si\u0119 z niezadowoleniem i rozczarowaniem spo\u0142ecznym, a powiedzenie m\u0105dry Polak po szkodzie<\/em> sprawdza si\u0119 i tym razem. To w\u0142a\u015bnie opinia publiczna decyduje o losach w\u0142odarzy gmin i miast. Obserwuj\u0105c zmieniaj\u0105ce si\u0119 trendy i oczekiwania spo\u0142eczne mo\u017cemy zak\u0142ada\u0107, \u017ce kolejne betonowe rewitalizacje nie doczekaj\u0105 gromkich oklask\u00f3w. A mog\u0105 nawet zaszkodzi\u0107 wizerunkowi w\u0142odarzy godz\u0105cych si\u0119 na takie rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n

Pod\u0105\u017caj za nowym trendem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli betonujemy 95% przestrzeni, sadzimy mikrotyczne ro\u015bliny w betonowych donicach i stawiamy kilka \u0142awek, na kt\u00f3rych praktycznie nikt nie siada, bo kto wybierze odpoczynek w centrum betonowej pustyni \u2013 to nie jest inwestycja adaptuj\u0105ca miasta do zmian klimatycznych i nie stanowi wyj\u015bcia naprzeciw problemom miejskiej suszy i powodzi b\u0142yskawicznych. Taka inwestycja staje si\u0119 kolejnym, niechlubnym pomnikiem betonozy i pot\u0119guj\u0105c odczuwanie przez mieszka\u0144c\u00f3w miast skutk\u00f3w zmian klimatycznych.<\/p>\n\n\n\n

Betonoza przestaje by\u0107 akceptowana spo\u0142ecznie, co cieszy. Pojawiaj\u0105 si\u0119 jask\u00f3\u0142ki zwiastuj\u0105ce zmian\u0119 kierunku my\u015blenia infrastrukturalnego. Alej\u0119 Chopina w Dusznikach-Zdroju odci\u0105\u017cono od kostki Bauma na rzecz przepuszczalnej powierzchni, dzi\u0119ki kt\u00f3rej drzewa maj\u0105 wi\u0119cej przestrzeni i wody do wzrostu i \u017cycia. W innym regionie nie wyci\u0119to 350 drzew przy modernizacji drogi gminnej, a poprowadzono j\u0105 nowym \u015bladem, wykorzystuj\u0105c istniej\u0105c\u0105 tras\u0119 jako drog\u0119 rowerow\u0105 w cieniu starych drzew. Przysz\u0142e pokolenia b\u0119d\u0105 ogl\u0105da\u0107 \u015bwiat taki, jakim go po sobie zostawimy. Nie pozw\u00f3lmy, aby pi\u0119knem przyrody cieszyli si\u0119, podziwiaj\u0105c obrazy Che\u0142mo\u0144skiego lub czytaj\u0105c Nad Niemnem<\/em>. Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j to szansa i przysz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie mo\u017cemy zaprzepa\u015bci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Joanna Sasal<\/p>\n\n\n\n

\"Widok<\/figure>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a zdj\u0119\u0107:<\/p>\n\n\n\n

  1. Warszawa, skrzy\u017cowanie ul. Prostej i \u017belaznej. Fot. Joanna Sasal.<\/li>
  2. Rynek w Kielcach przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/54\/Kielce_dawny_rynek.jpg<\/a><\/li>
  3. Rynek w Kielcach w PRLu. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/f.allegroimg.com\/s1024\/0cb825\/8ce812674e7986124bf9136ba66f<\/a><\/li>
  4. Rynek w Kielcach po rewitalizacji. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/media-cdn.tripadvisor.com\/media\/photo-m\/1280\/1b\/c6\/3d\/06\/beton-na-rynku.jpg<\/a><\/li>
  5. Widok na centrum Warszawy z Parku Szcz\u0119\u015bliwickiego. Fot. Joanna Sasal<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.linkedin.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Joanna Sasal Joanna Sasal Zast\u0119pca dyrektora w Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Published Aug 12, 2021 + Follow Niepokoj\u0105co wysokie temperatury w panuj\u0105ce latem miastach, kt\u00f3rych odczuwanie pot\u0119guj\u0105 rozgrzane latem uszczelnione i utwardzone powierzchnie, wyra\u017any deficyt zieleni miejskiej i powodzie b\u0142yskawiczne, kt\u00f3re wype\u0142niaj\u0105 dzielnice wod\u0105 nie rozwi\u0105zuj\u0105c problemu miejskiej suszy, to […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1618,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1617"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1617"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1620,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1617\/revisions\/1620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}