{"id":1894,"date":"2022-02-08T11:32:25","date_gmt":"2022-02-08T10:32:25","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=1894"},"modified":"2022-02-08T11:32:25","modified_gmt":"2022-02-08T10:32:25","slug":"dewastacja-fragmentu-rezerwatu-przyrody-dolina-raclawki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=1894","title":{"rendered":"Dewastacja fragmentu rezerwatu przyrody \u201eDolina Rac\u0142awki\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Jaki\u015b czas temu na profilu Wolne Rzeki<\/a> pojawi\u0142y si\u0119 niepokoj\u0105ce informacje o zdewastowaniu fragmentu rezerwatu przyrody \u201eDolina Rac\u0142awki\u201d. Postanowili\u015bmy sprawdzi\u0107 na miejscu, jak si\u0119 sprawy maj\u0105 i ustosunkowa\u0107 si\u0119 do ca\u0142ej sytuacji. Jest to o tyle istotne, \u017ce problemy, jakie rzekomo wyst\u0105pi\u0142y w tym miejscu, zwykle mo\u017cna zamieni\u0107 w co\u015b po\u017cytecznego. Potrzeba jedynie troch\u0119 dobrej woli.Po pierwsze, dlaczego wykonano prace w rezerwacie?W dolnym odcinku doliny Rac\u0142awki powsta\u0142y zatory utworzone przez martwe drzewa le\u017c\u0105ce w korycie. Dodatkowo, na takim naturalnym zatorze, nagromadzi\u0142y si\u0119 \u015bmieci pochodz\u0105ce z miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej powy\u017cej rezerwatu. W wyniku powsta\u0142ego zatoru \u015bcie\u017cka spacerowa wytyczona wzd\u0142u\u017c doliny potoku by\u0142a regularnie zalewana lub podmywana.Z komunikatu zamieszczonego na stronach @NadlesnictwoKrzeszowice wynika, \u017ce na zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119 skar\u017cyli si\u0119 tury\u015bci korzystaj\u0105cy z walor\u00f3w tej pi\u0119knej doliny. W odpowiedzi na te apele, Nadle\u015bnictwo, po konsultacjach z Regionaln\u0105 Dyrekcja Ochrony \u015arodowiska, podj\u0119\u0142o dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu rozwi\u0105zanie tego problemu.Po drugie, co zrobiono?Niestety, problem rozwi\u0105zano w najgorszy mo\u017cliwy spos\u00f3b, bo za pomoc\u0105 koparki\u2026 Na odcinku oko\u0142o 100 m usuni\u0119to wszystkie zalegaj\u0105ce w rzece drzewa oraz ich fragmenty, wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 dennych osad\u00f3w. To wszystko zdeponowano na brzegach potoku. W ten spos\u00f3b doprowadzono do mechanicznego zniszczenia koryta rzeki i usuni\u0119cia z niej tak wa\u017cnego elementu jakim jest martwe drewno. Ponadto zniszczono w tym miejscu ekosystemy przybrze\u017cne poprzez zdeponowanie wydobytego materia\u0142u na brzegach rzeki. Zmiany te na szcz\u0119\u015bcie nie b\u0119d\u0105 trwa\u0142e; w ci\u0105gu kilku lat zbiorowiska zio\u0142oro\u015bli nadrzecznych ulegn\u0105 najprawdopodobniej odbudowaniu, a osady rzeczne i wi\u0119ksze frakcje materia\u0142\u00f3w niesionych przez rzek\u0119 zabli\u017ani\u0105 \u201erany\u201d w korycie powsta\u0142e na skutek dzia\u0142ania koparki. Akumulacja drewna w potoku mo\u017ce potrwa\u0107 d\u0142u\u017cej, jednak przy braku kolejnych takich \u201einterwencji\u201d wr\u00f3ci zapewne do wcze\u015bniejszego stanu. W ten spos\u00f3b odbudowana zostanie ekologiczna \u0142\u0105czno\u015b\u0107 rzeki i strefy przybrze\u017cnej.Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce ro\u015blinno\u015b\u0107 nadrzeczna pe\u0142ni szczeg\u00f3lne wa\u017cne funkcje w \u015brodowisku. Przyczynia si\u0119 do poprawy jako\u015bci w\u00f3d, stabilizuje brzegi rzek, jest ostoj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, a wraz z rzek\u0105 pe\u0142ni funkcje korytarza migracyjnego. Z kolei martwe drzewa oraz ich fragmenty w rzekach (tzw. rumosz drzewny) wp\u0142ywaj\u0105 na naturalne kszta\u0142towanie si\u0119 morfologii koryta, a tak\u017ce stanowi\u0105 wa\u017cne mikrosiedliska dla organizm\u00f3w wodnych, m.in. grzyb\u00f3w, bezkr\u0119gowc\u00f3w i ryb. Jakakolwiek \u201etwarda\u201d ingerencja w ten z\u0142o\u017cony ekosystem jest zawsze bardzo szkodliwa. Dodatkowo pami\u0119tajmy, \u017ce chodzi o rezerwat przyrody (!), kt\u00f3ry powinien stanowi\u0107 ostoj\u0119 dzikiej przyrody, a wszelkie prowadzone tu dzia\u0142ania maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 zachowaniu zasob\u00f3w przyrody jak najlepszym stanie.T\u0142o zjawiskaZacznijmy od tego, \u017ce rezerwat „Dolina Rac\u0142awki” jest rezerwatem krajobrazowym. W jego opisie wymienione s\u0105 zbiorowiska le\u015bne (trzy typy buczyn: karpacka, ciep\u0142olubna i kwa\u015bna, lasy gr\u0105dowe, \u0142\u0119g olszowo-jesionowy) oraz rzadkie gatunki ro\u015blin tym storczyki na czele z obuwikiem pospolitym. Wspomniano o geologii (karbo\u0144ski wapie\u0144 w\u0119glowy, wapie\u0144 g\u00f3rnojurajski oraz wapie\u0144 dewo\u0144ski, ska\u0142y i jaskinie) oraz o potoku („tworzy jary, baseniki i niewielkie wodospady lub bystrza”).Tworz\u0105c rezerwat w roku 1962 i powi\u0119kszaj\u0105c go w roku 1990 nie zajmowano si\u0119 relacjami mi\u0119dzy rzek\u0105 i lasem. Te ujawni\u0142y si\u0119 z czasem samoistnie. Wywo\u0142ane przez grzyba Hymenscyphus fraxineus zamieranie jesionu, obserwowane od kilku dekad w Europie, nie omin\u0119\u0142o doliny Rac\u0142awki. Spowodowa\u0142o, \u017ce wiele z rosn\u0105cych wzd\u0142u\u017c potoku jesion\u00f3w zamar\u0142o i uleg\u0142o wywr\u00f3ceniu; pnie wielu z nich wyl\u0105dowa\u0142y w rzece, tworz\u0105c z czasem zatory powoduj\u0105ce spi\u0119trzanie wody i zalewanie niskich brzeg\u00f3w. W kr\u00f3tkim czasie w dolinie Rac\u0142awki pojawi\u0142a si\u0119 dzika, \u015br\u00f3dle\u015bna rzeka, jakich w Polsce jest bardzo niewiele, a kt\u00f3re z wielkim nak\u0142adem si\u0142 i \u015brodk\u00f3w b\u0119dziemy si\u0119 wkr\u00f3tce starali odtwarza\u0107.O tym nie ma informacji w opisie rezerwatu ani na umieszczonych wzd\u0142u\u017c szlaku tablicach. To nie jest efekt czyjego\u015b zaniedbania czy ignorancji; po prostu ani sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat temu, ani trzydzie\u015bci lat temu taka problematyk\u0105 si\u0119 nie zajmowano. Rezerwat nie jest rezerwatem \u015bcis\u0142ym i ochrona naturalnych proces\u00f3w (a jednym z nich jest wzajemne oddzia\u0142ywanie lasu i rzeki) formalnie nie ma tutaj pierwsze\u0144stwa. Ale zmienia si\u0119 przyroda, zmienia si\u0119 stan wiedzy i podej\u015bcie do r\u00f3\u017cnych zjawisk. Dolina Rac\u0142awki stworzy\u0142a okazj\u0119, \u017ceby si\u0119 tym zaj\u0105\u0107.Czy mo\u017cna by\u0142o problem rozwi\u0105za\u0107 inaczej?Nagromadzenie rumoszu drzewnego i tworzenie \u201ezator\u00f3w\u201d na naturalnych rzekach w rezerwatach przyrody nie powinno by\u0107 powodem do wykorzystywania koparek. Wystarczy\u0142o zmieni\u0107 przebieg \u015bcie\u017cki, odsuwaj\u0105c j\u0105 w tym miejscu od koryta rzeki oraz zalewanej cz\u0119\u015bci dna doliny. W tym miejscu mo\u017cna by\u0142o umie\u015bci\u0107 edukacyjn\u0105 tablic\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u0105 o roli martwego drewna w rzekach, o przemieszczaniu si\u0119 koryta w rzekach naturalnych, o roli zalew\u00f3w, a tak\u017ce o roli rezerwat\u00f3w przyrody w ochronie naturalnych proces\u00f3w. W ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o przekaza\u0107 wiedz\u0119 o tym, dlaczego w ostatnim czasie pojawi\u0142o si\u0119 tak du\u017co martwych drzew w korycie Rac\u0142awki oraz \u017ce jest to proces przyrodniczo wa\u017cny, przyspieszaj\u0105cy naturalizacj\u0119 rzeki. Jakie wnioski z tej historii?Trudno podejrzewa\u0107 kogokolwiek o z\u0142\u0105 wol\u0119. Tury\u015bci zg\u0142osili problem, Nadle\u015bnictwo zareagowa\u0142o, s\u0142u\u017cby odpowiedzialne zaakceptowa\u0142y plan dzia\u0142ania, a koparka zrobi\u0142a swoje. Zabrak\u0142o jednego czynnika: \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce to, co, co niegdy\u015b by\u0142o uznawane za objaw zaniedbania i utrudnienie dla ludzi, jest przyrodniczo cenne i powinno by\u0107 wyja\u015bnione, wyeksponowane i chronione. Zaprzepaszczono szans\u0119 na edukowanie turyst\u00f3w, czym w\u0142a\u015bciwie jest rzeka i towarzysz\u0105ce jej ekosystemy, jak funkcjonuj\u0105 i jak nale\u017cy o nie dba\u0107. Wygenerowano konflikt, w kt\u00f3rym nikt nie odnosi korzy\u015bci. Nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce wydarzenie z grudnia 2021 roku w dolinie Rac\u0142awki i kontrowersje, jakie ono wywo\u0142a\u0142o, spowoduje zmian\u0119 nastawienia do spontanicznej renaturalizacji rzek, a podobne sytuacje si\u0119 nie powt\u00f3rz\u0105.W za\u0142\u0105czeniu zdj\u0119cia z miejsca wykonania prac oraz – dla por\u00f3wnania – z obszaru gdzie szcz\u0119\u015bliwie prac nie prowadzono.<\/p>\n\n\n\n