{"id":1997,"date":"2022-06-20T11:44:18","date_gmt":"2022-06-20T09:44:18","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=1997"},"modified":"2022-06-20T11:44:18","modified_gmt":"2022-06-20T09:44:18","slug":"nik-o-zbieraniu-i-oczyszczaniu-sciekow-komunalnyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=1997","title":{"rendered":"NIK o\u00a0zbieraniu i\u00a0oczyszczaniu \u015bciek\u00f3w komunalnyc"},"content":{"rendered":"\n

Niemal 6 miliard\u00f3w euro mo\u017ce wynie\u015b\u0107 kara za niewdro\u017cenie przez Polsk\u0119 w latach 2016-2020 unijnej dyrektywy 91\/271\/EWG dotycz\u0105cej oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych. Post\u0119powanie w tej sprawie wszcz\u0119\u0142a Komisja Europejska w 2018 r. Najwy\u017csza Izba Kontroli oceni\u0142a, \u017ce na poziomie krajowym administracja publiczna nie zapewni\u0142a prawid\u0142owego planowania i monitorowania zada\u0144 w zakresie gospodarowania \u015bciekami, a tak\u017ce skutecznego wdro\u017cenia wymog\u00f3w zawartych w przepisach krajowych i mi\u0119dzynarodowych. <\/strong>Z kolei samorz\u0105dy gminne nie zapewni\u0142y prawid\u0142owego zbierania i oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych oraz nadzoru nad post\u0119powaniem z nimi. Przyczynami tego by\u0142y b\u0142\u0119dy i zaniechania kontrolowanych jednostek oraz niewystarczaj\u0105ce regulacje prawne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Najwy\u017csza Izba Kontroli oceni\u0142a, \u017ce na poziomie krajowym administracja publiczna nie zapewni\u0142a prawid\u0142owego planowania i\u00a0monitorowania zada\u0144 w\u00a0zakresie gospodarowania \u015bciekami, a\u00a0tak\u017ce skutecznego wdro\u017cenia wymog\u00f3w zawartych w\u00a0przepisach krajowych i\u00a0mi\u0119dzynarodowych. Z kolei samorz\u0105dy gminne nie zapewni\u0142y prawid\u0142owego zbierania i\u00a0oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych oraz nadzoru nad post\u0119powaniem z\u00a0nimi. Przyczynami tego by\u0142y b\u0142\u0119dy i\u00a0zaniechania kontrolowanych jednostek oraz niewystarczaj\u0105ce regulacje prawne.<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Najwy\u017csza Izba Kontroli skontrolowa\u0142a: Ministerstwo Infrastruktury, Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW Wody Polskie), Narodowy Fundusz Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej (NFO\u015aiGW), 16 wojew\u00f3dzkich funduszy ochrony \u015brodowiska i gospodarki wodnej (wfo\u015bigw), 44 urz\u0119dy gmin (w Warszawie cz\u0119\u015b\u0107 kontrolowanych zada\u0144 powierzono zarz\u0105dom dzielnic i nie by\u0142y przedmiotem kontroli), 44 przedsi\u0119biorstwa wodoci\u0105gowo-kanalizacyjne. Kontrol\u0105 obj\u0119to okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 wrze\u015bnia 2020 r.<\/p>\n\n\n\n

Niespe\u0142nienie wymaga\u0144 unijnej dyrektywy dotycz\u0105cej oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych<\/h2>\n\n\n\n

Dyrektywa 91\/271\/EWG zobowi\u0105zuje do wyposa\u017cenia wszystkich aglomeracji w system zbierania \u015bciek\u00f3w komunalnych oraz do poddania tych \u015bciek\u00f3w skutecznemu oczyszczeniu przed ich odprowadzeniem. Zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego, podpisanego przez Polsk\u0119, wymagania dotycz\u0105ce system\u00f3w kanalizacji i oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych powinny by\u0107 wdro\u017cone do 31 grudnia 2015 r.<\/p>\n\n\n\n

Dokumentem strategicznym, kt\u00f3ry ma zapewni\u0107 wdro\u017cenie dyrektywy jest Krajowy Program Oczyszczania \u015aciek\u00f3w Komunalnych (KPO\u015aK). Oszacowano w nim potrzeby i okre\u015blono dzia\u0142ania na rzecz wyposa\u017cenia aglomeracji miejskich i wiejskich w systemy kanalizacyjne oraz w oczyszczalnie. Aktualne za\u0142o\u017cenia Programu dotycz\u0105 oczyszczalni w aglomeracjach o r\u00f3wnowa\u017cnej liczbie mieszka\u0144c\u00f3w (RLM) powy\u017cej 2000. KPO\u015aK by\u0142 pi\u0119ciokrotnie aktualizowany \u2013 ostatni raz w 2017 r. Zadania zwi\u0105zane z Programem realizowa\u0142y gminy wchodz\u0105ce w sk\u0142ad aglomeracji.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c na etapie przygotowania i przyj\u0119cia pi\u0105tej aktualizacji KPO\u015aK za\u0142o\u017cono, \u017ce Polska nie spe\u0142ni wymog\u00f3w dyrektywy 91\/271\/EWG co najmniej do ko\u0144ca 2021 r., a za\u0142o\u017cenia przyj\u0119te na etapie przygotowania projektu sz\u00f3stej aktualizacji Programu nie gwarantowa\u0142y uj\u0119cia w nim wszystkich wyznaczonych aglomeracji powy\u017cej 2000 RLM. Przyj\u0119te przez Polsk\u0119 warunki \u2013 wymagane dyrektyw\u0105 \u2013 by\u0142y niezgodne ze stanowiskiem Komisji Europejskiej (KE) potwierdzonym orzecznictwem Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (TSUE). W styczniu 2018 r. KE wezwa\u0142a Polsk\u0119 do usuni\u0119cia uchybienia polegaj\u0105cego m.in. na niespe\u0142nieniu przez 1063 aglomeracje wymaganego poziomu zbierania \u015bciek\u00f3w sieci\u0105 kanalizacyjn\u0105. W maju 2020 r. KE wezwa\u0142a Polsk\u0119 do wype\u0142nienia zobowi\u0105za\u0144 zawartych w dyrektywie dotycz\u0105cej oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych. Wskaza\u0142a, \u017ce w naszym kraju 1183 aglomeracje nie posiadaj\u0105 systemu zbierania \u015bciek\u00f3w komunalnych, a w 1282 aglomeracjach \u015bcieki komunalne wprowadzane do system\u00f3w zbierania nie podlegaj\u0105 odpowiedniemu oczyszczeniu przed odprowadzeniem. 9 lutego 2022 r. KE podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o wniesieniu do TSUE sprawy przeciwko Polsce w zwi\u0105zku z nieprzestrzeganiem dyrektywy 91\/271\/EWG.<\/p>\n\n\n\n

Za monitorowanie post\u0119pu wykonania ww. dyrektywy odpowiada\u0142o PGW Wody Polskie. Odbywa\u0142o si\u0119 to za pomoc\u0105 sprawozda\u0144 przesy\u0142anych przez gminy (w latach 2018-2019 przeanalizowano ponad 1500 sprawozda\u0144 rocznie) oraz sprawozda\u0144 z realizacji KPO\u015aK sk\u0142adanych w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej (MGMi\u017b\u015a). Sprawozdanie za 2019 r. przed\u0142o\u017cone do MGMi\u017b\u015a zawiera\u0142o rozbie\u017cne dane o ilo\u015bci \u015bciek\u00f3w komunalnych powsta\u0142ych w aglomeracjach i ilo\u015bci oczyszczonych \u015bciek\u00f3w komunalnych. Wynika\u0142o z niego, \u017ce \u0142\u0105czna ilo\u015b\u0107 \u015bciek\u00f3w oczyszczonych w aglomeracjach by\u0142a 87 razy wi\u0119ksza ni\u017c ilo\u015b\u0107 \u015bciek\u00f3w w nich powsta\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

\"Spe\u0142nienie
Opis grafiki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Realizacja zada\u0144 zaplanowanych do ko\u0144ca 2021 r. w pi\u0105tej aktualizacji KPO\u015aK, wynikaj\u0105ca ze sprawozda\u0144 z lat 2018-2019, waha\u0142a si\u0119 od 19,5% planu \u2013 w przypadku nak\u0142ad\u00f3w poniesionych ze \u015brodk\u00f3w funduszy ekologicznych (NFO\u015aiGW i wfo\u015bigw) \u2013 do 61,5% planu, w przypadku przyrostu liczby rzeczywistych mieszka\u0144c\u00f3w korzystaj\u0105cych z us\u0142ug kanalizacyjnych w wyniku wybudowania sieci kanalizacyjnych. Jako g\u0142\u00f3wne przyczyny takiego stanu rzeczy PGW Wody Polskie wskaza\u0142o: nieuzyskanie dofinansowania, przed\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 procedury przetargowe oraz zwi\u0119kszenie koszt\u00f3w inwestycji na etapie wdro\u017cenia aktualizacji planu, a w 2020 r. dodatkowo \u2013 sytuacj\u0119 epidemiczn\u0105. Ponadto wymieni\u0142o tak\u017ce niew\u0142a\u015bciwe wyznaczenie obszar\u00f3w i granic aglomeracji, w tym \u017ale zaplanowane d\u0142ugo\u015bci sieci kanalizacyjnych do budowy, oraz wadliwie okre\u015blone wydajno\u015bci oczyszczalni.<\/p>\n\n\n\n

W efekcie KE wszcz\u0119\u0142a przeciwko Polsce post\u0119powanie w sprawie uchybienia zobowi\u0105zaniom pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego do prawid\u0142owo\u015bci wdra\u017cania dyrektywy dotycz\u0105cej oczyszczania \u015bciek\u00f3w komunalnych. Wed\u0142ug szacunku MGMi\u017b\u015a w konsekwencji mo\u017ce to spowodowa\u0107 na\u0142o\u017cenie przez TSUE kar finansowych si\u0119gaj\u0105cych prawie 6 miliard\u00f3w euro.<\/p>\n\n\n\n

Nieprawid\u0142owy nadz\u00f3r gmin nad post\u0119powaniem ze \u015bciekami komunalnymi<\/h2>\n\n\n\n

Gminy maj\u0105 obowi\u0105zek prowadzenia ewidencji zbiornik\u00f3w bezodp\u0142ywowych na nieczysto\u015bci ciek\u0142e (szamb) oraz przydomowych oczyszczalni \u015bciek\u00f3w. Na 43 skontrolowane gminy takie ewidencje prowadzono w 39. Analiza danych wykaza\u0142a, \u017ce tylko w nielicznych przypadkach mo\u017cliwe by\u0142o ustalenie w gminach wymaganej cz\u0119stotliwo\u015bci opr\u00f3\u017cniania zbiornik\u00f3w bezodp\u0142ywowych. A jest to spos\u00f3b na zweryfikowanie wype\u0142niania obowi\u0105zku opr\u00f3\u017cnienia przez w\u0142a\u015bciciela takich zbiornik\u00f3w.<\/strong> W aktualnie obowi\u0105zuj\u0105cych przepisach nie okre\u015blono wymaganego zakresu danych niezb\u0119dnych do umieszczenia w ww. ewidencji. Trzydzie\u015bci cztery gminy poda\u0142y do GUS w sprawozdaniach nierzetelne dane o liczbie zbiornik\u00f3w bezodp\u0142ywowych lub liczbie przydomowych oczyszczalni \u015bciek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"Prowadzenie
Opis grafiki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W 18 gminach prowadzono kontrole prawid\u0142owo\u015bci opr\u00f3\u017cniania zbiornik\u00f3w bezodp\u0142ywowych lub przydomowych oczyszczalni oraz posiadania wymaganych um\u00f3w i dowod\u00f3w op\u0142at za te us\u0142ugi. W 5 z tych gmin kontrole mia\u0142y charakter interwencyjny w wyniku zg\u0142oszonych skarg.<\/p>\n\n\n\n

Mimo posiadania informacji o braku um\u00f3w na opr\u00f3\u017cnianie szamb \u017cadna z gmin nie zorganizowa\u0142a zast\u0119pczego opr\u00f3\u017cniania i nie wyda\u0142a zwi\u0105zanej z tym decyzji o wysoko\u015bci op\u0142aty za wyw\u00f3z. Gminy wyja\u015bnia\u0142y, \u017ce m.in.:<\/p>\n\n\n\n