{"id":2112,"date":"2022-10-08T17:34:48","date_gmt":"2022-10-08T15:34:48","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2112"},"modified":"2022-10-08T17:34:49","modified_gmt":"2022-10-08T15:34:49","slug":"odra-czlowiek-pociagnal-za-spust-a-nabojem-byla-zlota-alga-prymnesium","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2112","title":{"rendered":"Odra \u2013 cz\u0142owiek poci\u0105gn\u0105\u0142 za spust, a nabojem by\u0142a z\u0142ota alga (Prymnesium)"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/swiatwody.blog\/2022\/10\/04\/odra-czlowiek-pociagnal-za-spust-a-nabojem-byla-zlota-alga-prymnesium\/\">swiatwody.blog<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Katastrofa na Odrze ujawni\u0142a problemy, kt\u00f3re od lat trawi\u0105 gospodark\u0119 wodn\u0105. Zanieczyszczenie, brak uporz\u0105dkowania prawnego i organizacyjnego, oraz traktowanie \u015brodowiska jako ostatniego elementu w planowaniu bud\u017cet\u00f3w publicznych. W sprawie katastrofy na Odrze ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c wst\u0119pny raport ekspercki \u2013 co w nim jest, a czego brakuje? O tym wszystkim dzisiejszy tekst. \u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"816\" height=\"408\" src=\"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/KopalnieKanalGliwicki.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2113\" srcset=\"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/KopalnieKanalGliwicki.jpg 816w, https:\/\/czyste-jeziora.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/KopalnieKanalGliwicki-300x150.jpg 300w, https:\/\/czyste-jeziora.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/KopalnieKanalGliwicki-768x384.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 816px) 100vw, 816px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Zacznijmy od samego naboju \u2013 niekt\u00f3rzy og\u0142aszali, \u017ce \u201e<em>katastrofa ekologiczna na Odrze mia\u0142a przyczyn\u0119 naturaln\u0105<\/em>\u201d. Dla wprowadzenia warto si\u0119gn\u0105\u0107 po kr\u00f3tki tekst dr hab. Anny Karnkowskiej [1], z kt\u00f3rego fragment przytaczam poni\u017cej:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>Prymnesium parvum zaliczany jest do gatunk\u00f3w glon\u00f3w tworz\u0105cych tzw. niebezpieczne zakwity glon\u00f3w (ang. harmfull algal blooms \u2013 HABs). <strong>Liczba, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i czas trwania niebezpiecznych zakwit\u00f3w glon\u00f3w ro\u015bnie wraz eutrofizacj\u0105 i wzrostem zasolenia zbiornik\u00f3w wodnych<\/strong>. Pojawienie si\u0119 niebezpiecznego zakwitu najcz\u0119\u015bciej wi\u0105\u017ce si\u0119 z wyst\u0105pieniem kombinacji wielu czynnik\u00f3w, specyficznej dla konkretnego gatunku.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>Warunki dla Prymnesium<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Prymnesium parvum<\/em>, kt\u00f3ry zosta\u0142 ju\u017c potwierdzony przez r\u00f3\u017cne krajowe i zagraniczne o\u015brodki, ma szerok\u0105 tolerancj\u0119 na zasolenie, co oznacza, \u017ce raz zawleczony w dane miejsce czeka na swoj\u0105 okazj\u0119 niczym przyczajony tygrys. Z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce to nie kom\u00f3rki <em>P. parvum<\/em> atakuj\u0105, a jego toksyna. Podobnie jak w przypadku wielu innych gatunk\u00f3w organizm\u00f3w samo\u017cywnych, jest ona produkowana w wyniku czynnik\u00f3w stresowych; jako reakcja obronna lub jako efekt zmiany warunk\u00f3w \u015brodowiska. Toksyna mo\u017ce by\u0107 uwalniana przy\u017cyciowo lub w wyniku \u015bmierci i rozk\u0142adu kom\u00f3rki, jak w przypadku sinic. Naukowcy maj\u0105 przed sob\u0105 jeszcze sporo pracy, \u017ceby pozna\u0107 dok\u0142adnie przyczyny i mechanizmy stoj\u0105ce za produkcj\u0105 toksyn.<\/p>\n\n\n\n<p>W raporcie eksperckim mo\u017cemy przeczyta\u0107, \u017ce z\u0142ota alga znajdowana by\u0142a na ca\u0142y \u015bwiecie i ma szerok\u0105 tolerancj\u0119 na r\u00f3\u017cne warunki, ale jak ka\u017cdy organizm w pewnych warunkach rozwija si\u0119 najlepiej. Toksyczne zakwity tworzy w wodach przybrze\u017cnych oraz s\u0142onawych w uj\u015bciach rzek. Notowane s\u0105 te\u017c zakwity w wodach \u015br\u00f3dl\u0105dowych (wed\u0142ug mnie nie powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o wodach s\u0142odkich, bo bez zwi\u0119kszonego zasolenia organizm ma nik\u0142e szanse na masowy zakwit), np. doniesienia ze zbiornik\u00f3w na W\u0119grzech \u2013 we wszystkich, gdzie notowano \u015bmier\u0107 ryb, przewodnictwo by\u0142o powy\u017cej 2000 \u00b5S\/cm [2]. W literaturze pojawia si\u0119 wiele informacji, \u017ce toksyna jest produkowana, gdy nast\u0119puje \u201cjaka\u015b\u201d zmiana parametr\u00f3w w \u015brodowisku, co inicjuje uwalnianie toksyn. Jednak wst\u0119pny raport m\u00f3g\u0142by by\u0107 uzupe\u0142niony o informacj\u0119 z innych doniesie\u0144 literaturowych:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>Z uwagi na niewielkie rozmiary organizm\u00f3w, produkowane przez nie toksyny s\u0105 szkodliwe tak\u017ce przy mniejszym zag\u0119szczeniu glon\u00f3w w wodzie, bo inaczej nie mog\u0142yby w takim stopniu si\u0119 rozmno\u017cy\u0107 [3, 4].<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>Powi\u0105zanie z Kana\u0142em Gliwickim \u2013 brak pe\u0142nego odniesienia w raporcie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>I w tym miejscu odnios\u0119 si\u0119 do raportu oraz wcze\u015bniejszych przypuszcze\u0144 wielu os\u00f3b o powi\u0105zaniu wakacyjnej katastrofy na Odrze z martwymi rybami notowanymi od marca na Kanale Gliwickim. Wcze\u015bniejsze oficjalne komunikaty g\u0142osi\u0142y, aby nie \u0142\u0105czy\u0107 tych dw\u00f3ch fakt\u00f3w. Podobn\u0105 informacj\u0119 mamy pod koniec rozdzia\u0142u I.1, \u017ce \u201e<em>brak jest jednak dowod\u00f3w wskazuj\u0105cych na powi\u0105zanie\u2026<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Problem w tym, \u017ce wniosek ten zosta\u0142 wysnuty bez jakichkolwiek analiz. Ju\u017c sam fakt obserwacji zdarze\u0144 w obr\u0119bie jednego kana\u0142u, w niewielkim odst\u0119pie czasu wskazuje na powi\u0105zanie tych zjawisk. Ponadto trudno nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, jakoby ka\u017cdy rozdzia\u0142 by\u0142 pisany osobno, przez inne grupy. Przecie\u017c z danych w tabeli VII.1 (od strony 194) wynika, \u017ce<strong> to w Kanale Gliwickim notowane by\u0142y najwi\u0119ksze liczebno\u015bci z\u0142otej algi, od 70&nbsp;000&nbsp;000 do 450&nbsp;000&nbsp;000 kom\u00f3rek w litrze wody<\/strong> w pr\u00f3bkach od po\u0142owy sierpnia do pocz\u0105tku wrze\u015bnia (pojedyncze pr\u00f3by poni\u017cej tego zakresu, ale minimalna to 3 000 000 w litrze). W rozdziale IX jest wyra\u017anie wskazane, \u017ce w przeanalizowanych pr\u00f3bkach wody ilo\u015b\u0107 toksyn ro\u015bnie logarytmicznie powy\u017cej 100 000 kom\u00f3rek <em>Prymesium<\/em> w litrze wody. Wobec powy\u017cszego liczebno\u015b\u0107 algi odnotowana w Kanale Gliwickim daje podstawy do wnioskowania, \u017ce uwaga nad szukaniem przyczyn powinna skupi\u0107 si\u0119 na tym regionie. Potwierdzeniem mo\u017ce by\u0107 te\u017c tabela XI (strona 226), w kt\u00f3rej wida\u0107, \u017ce suma prymnezyny B (toksyny) mia\u0142a wysokie warto\u015bci, nie zawsze tylko w pr\u00f3bkach z najwi\u0119ksz\u0105 liczebno\u015bci\u0105 algi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Pr\u00f3bka 1-KG z 5.09.2022 mamy toksyn\u0119 na poziomie 42,33 jednostki w litrze, a liczebno\u015b\u0107 algi powy\u017cej 400&nbsp;000 000 w litrze.<\/li><li>Pr\u00f3bka 1 Kana\u0142 p z 19.08.2022 mamy toksyn\u0119 na poziomie 48,5 jednostek\/L, a liczebno\u015b\u0107 algi to \u201etylko\u201d 30&nbsp;000 000<\/li><li>Pr\u00f3bka W 5-b z 19.08.2022 mamy toksyn\u0119 na poziomie 75 jednostek\/L, a liczebno\u015b\u0107 algi by\u0142a jeszcze mniejsza, na poziomie 1&nbsp;000 000<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Te wyniki wzmacniaj\u0105 informacj\u0119 z publikacji, kt\u00f3r\u0105 przytoczy\u0142em wcze\u015bniej, \u017ce ju\u017c przy mniejszych ilo\u015bciach algi, produkuje ona toksyn\u0119, \u017ceby pozby\u0107 si\u0119 organizm\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 zjada\u0107 te algi i uniemo\u017cliwia\u0107 im masowe zakwity.<\/p>\n\n\n\n<p>Wygl\u0105da na to, \u017ce nie ma wi\u0119cej pr\u00f3bek z Kana\u0142u Gliwickiego, w kt\u00f3rych mo\u017cna by potwierdzi\u0107 lub wykluczy\u0107 obecno\u015b\u0107 <em>Prymnezium<\/em>. Ale skoro mamy nie \u0142\u0105czy\u0107 tego co si\u0119 dzia\u0142o na Kanale od marca, to dlaczego nie pokazano wynik\u00f3w pr\u00f3bek z wcze\u015bniejszego okresu? Przecie\u017c wyszczeg\u00f3lnione w publikacjach warto\u015bci wska\u017anik\u00f3w (pH, przewodnictwo, st\u0119\u017cenie chlork\u00f3w i mo\u017ce jeszcze inne) pozwoli\u0142yby zwi\u0119kszy\u0107 lub zmniejszy\u0107 prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0119powania zakwit\u00f3w na Kanale ju\u017c od marca. Tym bardziej, \u017ce na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia z Kana\u0142u Gliwickiego wy\u0142owiono kolejne martwe ryby, a raporcie nie wida\u0107, \u017ceby dok\u0142adniej przyjrzano si\u0119 tej sytuacji, pomimo, \u017ce by\u0142 to ju\u017c okres, gdy w monitoring zaanga\u017cowanych by\u0142o wiele os\u00f3b, pobrano liczne pr\u00f3bki i ju\u017c wiedziano o obecno\u015bci <em>Prymnezium<\/em>. Tym bardziej dziwi fakt pomini\u0119cia w dalszych rozwa\u017caniach \u015bni\u0119cia w Kanale Gliwickim w dniach 4-7 wrze\u015bnia, na co wskazuj\u0105 dane przedstawione w raporcie i doniesienia medialne.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejna sprawa \u2013 w rozdziale IV mamy analiz\u0119 zdj\u0119\u0107 satelitarnych, kt\u00f3ra skupia si\u0119 na Odrze. Dlaczego nie ma tam analizy Kana\u0142u Gliwickiego \u2013 pokazanie zdj\u0119\u0107 z tego obszaru od marca do wrze\u015bnia \u2013 mog\u0142oby potwierdzi\u0107 lub wykluczy\u0107 powi\u0105zanie tych dw\u00f3ch zdarze\u0144. Skoro analizowano m.in. jezioro Turawskie, to dlaczego nie sprawdzono np. zb. Dzier\u017cno Du\u017ce? Lub ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci Kana\u0142u Gliwickiego? Mam nadziej\u0119, \u017ce analiza o ten obszar b\u0119dzie rozszerzona w pe\u0142nej wersji raportu. I nie tylko w okresie katastrofy na Odrze \u2013 Kana\u0142 powinien by\u0107 przeanalizowany od marca do wrze\u015bnia.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lnie je\u015bli pod uwag\u0119 we\u017amiemy charakter Kana\u0142u Gliwickiego, kt\u00f3ry powinno si\u0119 raczej traktowa\u0107 jako sztuczny zbiornik, a nie przekszta\u0142con\u0105 rzek\u0119. Liczne \u015bluzy powoduj\u0105, \u017ce woda ma\u0142o co przemiesza si\u0119 w d\u00f3\u0142 w kierunku Odry, a spowolnienie przep\u0142ywu sprzyja nagrzewaniu si\u0119 wody i rozwojowi zakwit\u00f3w. Jak czytamy na wst\u0119pie raportu:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>Jest nie tylko rzek\u0105 [Odra] zasolon\u0105 w wyniku zrzut\u00f3w poprzemys\u0142owych s\u0142onych w\u00f3d, ale r\u00f3wnie\u017c w du\u017cej mierze uregulowan\u0105, z licznymi spi\u0119trzeniami, co stawia j\u0105 w\u015br\u00f3d zbiornik\u00f3w wodnych nara\u017conych na zakwity tego gatunku.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Jest to to\u017csame ze stanowiskiem uczestnik\u00f3w XXV zjazdu Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego [5]:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>Progi i b\u0119d\u0105ce ich konsekwencj\u0105 pi\u0119trzenia zmniejsz\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 przep\u0142ywu wody. W wyniku tego, przy silnym obci\u0105\u017ceniu dorzecza Odry biogenami i przy wysokich temperaturach, organizmy fitoplanktonowe uzyskaj\u0105 znacznie lepsze warunki do wzrostu, generuj\u0105c cz\u0119stsze toksyczne zakwity, szkodliwe zar\u00f3wno dla ekosystemu, jak i otoczenia spo\u0142ecznego i gospodarczego rzeki. W efekcie budowy prog\u00f3w, opr\u00f3cz toksycznych glon\u00f3w P. parvum, w Odrze, Wi\u015ble i innych uregulowanych rzekach mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 masowo tak\u017ce toksyczne cyjanobakterie (sinice).<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>oraz z komunikatem Interdyscyplinarnego zespo\u0142u doradczego ds. kryzysu klimatycznego dzia\u0142aj\u0105cego przy Prezesie PAN, popartym przez Komitet Gospodarki Wodnej PAN i Komitet In\u017cynierii \u015arodowiska PAN [6]:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>\u201e<em>zmian\u0119 warunk\u00f3w hydrologicznych w Odrze spowodowan\u0105 jej regulacj\u0105, pi\u0119trzeniem i u\u017cytkowaniem dla cel\u00f3w \u017ceglugi \u015br\u00f3dl\u0105dowej skutkuj\u0105c\u0105 korzystnym dla namna\u017cania glon\u00f3w wyd\u0142u\u017ceniem czasu retencji wody w rzece<\/em>\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Do tego wszystkiego doniesienia norweskie wskazuj\u0105, zrzut zasolonej wody z zakwitem z Kana\u0142u Gliwickiego do Odry powinien by\u0107 powa\u017cnym w\u0105tkiem do zbadania, bo przypomina to sytuacj\u0119 obserwowan\u0105 w systemie fiord\u00f3w Sandsfjorden. W publikacji z Norwegii mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>\u201e<em>System Sandsfjorden ma dobrze zdefiniowan\u0105 s\u0142onaw\u0105 warstw\u0119 wody utworzon\u0105 nad wodami zasolonymi, kt\u00f3re pochodz\u0105 z norweskiego pr\u0105du przybrze\u017cnego ze wzgl\u0119du na topografi\u0119 (system odosobnionych fiord\u00f3w) i sp\u0142ywy z rzek. Zar\u00f3wno na cyrkulacj\u0119, jak i czas retencji maj\u0105 wp\u0142yw okresowe zrzuty s\u0142odkiej wody z elektrowni wodnej w Hylen (Aure i Rey, 1992). D\u0142ugi czas retencji w Hylsfjorden zwi\u0119ksza temperatury podczas s\u0142onecznych miesi\u0119cy letnich, co sprzyja wzrostowi P. parvum. Nag\u0142e i du\u017ce zrzuty s\u0142odkiej wody powoduj\u0105 wynoszenie s\u0142onawej wody z Hylsfjorden i rozprzestrzenianie jej w ca\u0142ym systemie Sandfjorden, a wraz z ni\u0105 mog\u0105 rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 toksyczne zakwity Prymnesium\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Powy\u017csze fakty i dane literaturowe pokazuj\u0105 wyra\u017anie, \u017ce ostateczny raport powinien by\u0107 znacz\u0105co rozszerzony o w\u0105tek Kana\u0142u Gliwickiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wspomina\u0142em ju\u017c o braku powi\u0105za\u0144 pomi\u0119dzy rozdzia\u0142ami?<\/p>\n\n\n\n<p>Niesp\u00f3jno\u015b\u0107 pojawia si\u0119 tak\u017ce w rozdziale V dotycz\u0105cym bada\u0144 przeprowadzonych na wy\u0142owionych rybach. Najpierw mamy informacj\u0119, \u017ce badania wskazuj\u0105: \u201e<em>na ostre uszkodzenie narz\u0105d\u00f3w najsilniej ukrwionych (skrzela, \u015bledziona, nerki)<\/em>\u201d, kt\u00f3re \u201e<em>s\u0105 zwi\u0105zane z dzia\u0142aniem toksyn hemolitycznych, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 m.in. pryzmnezyny<\/em>\u201d, a na ko\u0144cu rozdzia\u0142u pojawia si\u0119 informacja, \u017ce \u201e<em>Na podstawie przeprowadzonych bada\u0144 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce przyczyn\u0105 \u015bni\u0119cia ryb i ma\u0142\u017cy by\u0142o najprawdopodobniej gwa\u0142towne pogorszenie warunk\u00f3w \u015brodowiskowych, w postaci zmian fizykochemicznych wody oraz\/lub zanieczyszczenia biologicznego.<\/em>\u201d Czyli najpierw mamy wskazanie na toksyn\u0119, a p\u00f3\u017aniej na podzia\u0142 odpowiedzialno\u015bci pomi\u0119dzy zanieczyszczenia fizykochemiczne i bli\u017cej nieokre\u015blone biologiczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Tym bardziej, \u017ce z jednej strony mam zero-jedynkowe podej\u015bcie prawniczo-administracyjne w stylu: \u201ezrzut spe\u0142nia normy okre\u015blone pozwoleniem\u201d, a z drugiej rozpatrujemy ekspercko i naukowo, \u017ce na podstawie dost\u0119pnych danych jest bardzo wysokie prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce katastrofa na Odrze to skutek zasolenia, zanieczyszczenia, wysokich temperatur i niskich stan\u00f3w wody, kt\u00f3re stworzy\u0142y idealne warunki do zakwitu <em>Prymnezium<\/em>. Przyjmuj\u0105c to eksperckie stanowisko, to nie mamy dowod\u00f3w, \u017ce wszystkie zrzuty zasolonych w\u00f3d i \u015bciek\u00f3w spe\u0142nia\u0142y warunki pozwole\u0144 24h przez 365 dni \u2013 chyba, \u017ce maj\u0105 monitoring online np. przewodnictwa, ale dane nie s\u0105 upublicznione.<\/p>\n\n\n\n<p>Generalnie mo\u017cna by to odnie\u015b\u0107 do wszystkich podmiot\u00f3w, kt\u00f3re na pocz\u0105tku ca\u0142ej katastrofy m\u00f3wi\u0142y, \u017ce spe\u0142niaj\u0105 normy, ale nikt nie przedstawi\u0142 dowod\u00f3w codziennego monitoringu, \u017ceby to udowodni\u0107. Nie znaj\u0105c warunk\u00f3w okre\u015blonych w pozwoleniach wodnoprawnych dla ka\u017cdego zak\u0142adu, mo\u017cna jedynie przytoczy\u0107 zapis z obowi\u0105zuj\u0105cego rozporz\u0105dzenia dot. wprowadzania \u015bciek\u00f3w do w\u00f3d [7]:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>\u201e<em>\u00a7 5. pkt 7. Pobierania pr\u00f3bek \u015bciek\u00f3w przemys\u0142owych pochodz\u0105cych ze stacji uzdatniania wody, \u015bciek\u00f3w przemys\u0142owych biologicznie rozk\u0142adalnych, w\u00f3d z&nbsp; odwodnienia zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych oraz \u015bciek\u00f3w oczyszczanych w procesie odwr\u00f3conej osmozy, dokonuje si\u0119:<\/em><\/p><p><em>1) w&nbsp;regularnych odst\u0119pach czasu;<\/em><\/p><p><em>2) <u>z&nbsp;cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 co najmniej raz na dwa miesi\u0105ce<\/u><\/em>\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>W tym miejscu komentarz jest zb\u0119dny\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142owieka uzale\u017cnionego od w\u0119gla.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>I p\u0142ynnie przeszli\u015bmy do jako\u015bci wody, kt\u00f3ra jest tym elementem, na kt\u00f3rym powinni\u015bmy skupi\u0107 uwag\u0119. Po lekturze ca\u0142ego raportu nie mog\u0142em oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce ca\u0142a uwaga skupi\u0142a si\u0119 na gor\u0105czce m\u0119cz\u0105cej Odr\u0119 i przyczynach jej powstania (zakwit z\u0142otej algi i produkowanie przez ni\u0105 toksyn), a nie na samym \u017ar\u00f3dle choroby (zanieczyszczenie w\u00f3d, na czele z zasoleniem<\/strong>).<\/p>\n\n\n\n<p>Zanim przejd\u0119 jednak do jako\u015bci, wspomn\u0119 o innym w\u0105tku powi\u0105zanym z w\u0119glem, a mianowicie o zmianie klimatu. Co prawda w ca\u0142ym raporcie termin \u201ezmiana klimatu\u201d si\u0119 nie pojawia i jest to pewnie obszar dla inicjatywy naukowc\u00f3w zrzeszonych w World Weather Attribution [8], kt\u00f3rzy mogliby okre\u015bli\u0107 o ile % zmiana klimatu zwi\u0119kszy\u0142a tegoroczne temperatury i susz\u0119 w Europie. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce to kolejny rok, gdy dni upalnych (powy\u017cej 30 stopni) jest wi\u0119cej ni\u017c by\u0142o to notowane w poprzednim wieku, a susza i deficyt w bilansie opad-parowanie rozwijaj\u0105 si\u0119 od kilku lat. Wi\u0119c mamy kolejny zwi\u0105zek z w\u0119glem \u2013 katastrof\u0119 na Odrze mo\u017cna \u015bmia\u0142o dopisa\u0107 do rachunku koszt\u00f3w \u015brodowiskowych jakie ponosimy spalaj\u0105c to \u201eczarne z\u0142oto\u201d, kt\u00f3re przynios\u0142o nam zakwit z\u0142otych alg\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Przy okazji warunk\u00f3w hydrologicznych i meteorologicznych warto wspomnie\u0107, \u017ce w rozdziale VI raportu zapisano, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201eNa podstawie aktualnie posiadanych danych nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 ewidentnego scenariusza przestrzenno-czasowego przebiegu zjawisk i wskaza\u0107 niew\u0105tpliwego miejsca (miejsc), pierwotnego zrzutu \u0142adunku Prymnesium parvum.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>To, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 tego zrobi\u0107 do wst\u0119pnego raportu, nie oznacza, \u017ce tego nie da si\u0119 zrobi\u0107. Dane dot. przep\u0142yw\u00f3w i warunk\u00f3w meteo (opad, temperatura, nas\u0142onecznienie) zbierane s\u0105 codziennie, wi\u0119c poprzez modelowanie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 m.in. czas przemieszczania si\u0119 \u201echmury fitoplanktonu\u201d (okre\u015blenie zaczerpni\u0119te z raportu), a po\u0142\u0105czenie danych o jako\u015bci wody, danych satelitarnych i danych z publikacji naukowych powinno pozwoli\u0107 okre\u015bli\u0107 potencjalne miejsca powstania zakwitu. Tak jak to zrobiono w publikacji z USA, gdzie na podstawie wska\u017anik\u00f3w jako\u015bci wody wytypowano wody o r\u00f3\u017cnych stopniu zagro\u017cenia zakwitem <em>Prymnezium<\/em> \u2013 publikacj\u0119 t\u0105 przytacza\u0142em we wcze\u015bniejszym tek\u015bcie o Odrze (tutaj link). Mam nadziej\u0119, \u017ce to b\u0119dzie kolejny obszar, o kt\u00f3ry rozszerzony zostanie ostateczny raport.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W raporcie mamy rozdzia\u0142 dotycz\u0105cy jako\u015bci w\u00f3d w Odrze i na Kanale Gliwickim. Z przedstawionych danych jasno wynika, \u017ce wody te nie spe\u0142niaj\u0105 norm dobrego stanu w\u00f3d pod wzgl\u0119dem licznych wska\u017anik\u00f3w, w tym przewodnictwa elektrolitycznego (wska\u017anik zasolenia) \u2013 organizm jakim jest ekosystem Odry chorowa\u0142 ju\u017c od dawna<\/strong>. Chorowa\u0142 tak jak choruj\u0105 inne rzeki w kraju \u2013 warto\u015bci wska\u017anik\u00f3w biologicznych (podstawa oceny stanu\/potencja\u0142u) notowa\u0142y warto\u015bci dla z\u0142ego stanu w\u00f3d \u2013 czyli ryby, makrobezkr\u0119gowce, fitoplankton lub ro\u015bliny wodne pokazywa\u0142y, \u017ce dana cz\u0119\u015b\u0107 w\u00f3d choruje. Czasem mo\u017ce to by\u0107 spowodowane przekroczeniem wska\u017anik\u00f3w jako\u015bci wody, czasem przekszta\u0142ceniem rzeki, a czasem sum\u0105 wszystkich tych element\u00f3w. Tylko, \u017ce analizowany region cierpi na specyficzne dla niego zanieczyszczenie, jakim jest zrzut w\u00f3d z odwodnienia kopalni w\u0119gla znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie aglomeracji \u015al\u0105skiej oraz zasolonych \u015bciek\u00f3w z zak\u0142ad\u00f3w chemicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Na szcz\u0119\u015bcie w tej cz\u0119\u015bci raportu Kana\u0142 Gliwicki ju\u017c si\u0119 pojawia i wiemy, \u017ce jest znacz\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em zasolenia \u2013 przewodnictwo w Kanale jest por\u00f3wnywalne z uj\u015bciowym odcinkiem rzek, gdzie zasolenie jest zwi\u0119kszone przez mieszanie si\u0119 w\u00f3d rzeki z morzem. Wida\u0107 to dobrze na poni\u017cszym wykresie z raportu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/swiatwody.blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image.png?resize=616%2C384&amp;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6813\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ale sk\u0105d w Kanale tak du\u017ce zasolenie? Dop\u0142ywa K\u0142odnic\u0105. Czego dowodem s\u0105 wyniki z mojego jednodniowego wyjazdu w drugiej po\u0142owie wrze\u015bnia \u2013 na poni\u017cszym wykresie wida\u0107, \u017ce strumienie sp\u0142ywaj\u0105ce z teren\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od K\u0142odnicy \u2013 np. Potok Bielszowicki i Bytomka maj\u0105 przewodnictwo wy\u017csze ni\u017c K\u0142odnica, kt\u00f3ra ju\u017c na pierwszym stanowisku mia\u0142a warto\u015bci znacznie przekraczaj\u0105ce dopuszczalne normy. Tego samego dnia Potok Chudowski czy zbiornik P\u0142awniowice mia\u0142y warto\u015bci mieszcz\u0105ce si\u0119 w normie \u2013 ale one nie otrzymuj\u0105 zasolonych zrzut\u00f3w kopalnianych i przemys\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/swiatwody.blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-1.png?resize=616%2C414&amp;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6814\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wiemy, \u017ce na Kanale Gliwickim nie s\u0105 spe\u0142niane normy dla jako\u015bci w\u00f3d powierzchniowych dla wska\u017anik\u00f3w zasolenia. Wyniki realizowanego monitoringu pokazuj\u0105 te\u017c, \u017ce brak jest odpowiedniego bilansowania \u0142adunk\u00f3w zanieczyszcze\u0144 i zasolonych zrzut\u00f3w jest za du\u017co. Zgodnie z zapisami rozporz\u0105dzenia dot. wprowadzania \u015bciek\u00f3w [7]:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u201e\u00a7 12. 1. \u015acieki przemys\u0142owe o sumarycznym st\u0119\u017ceniu chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w powy\u017cej 1500 mg\/l, oraz wody pochodz\u0105ce z odwodnienia zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych niezale\u017cnie od sumy st\u0119\u017ce\u0144 chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w, mog\u0105 by\u0107 wprowadzane do:<br><br>2) \u015br\u00f3dl\u0105dowych w\u00f3d powierzchniowych p\u0142yn\u0105cych \u2013 je\u017celi sumaryczna zawarto\u015b\u0107 st\u0119\u017ce\u0144 chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w w tych wodach, wyliczona przy za\u0142o\u017ceniu pe\u0142nego wymieszania, nie przekroczy 1000 mg\/l.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Z danych zebranych przeze mnie z rz\u0105dowej strony zrobi\u0142em wykres sumy chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w dla Kana\u0142u Gliwickiego dla sierpnia. Jak wida\u0107 na poni\u017cszym wykresie warunek przytoczonego aktu prawnego na pewno nie jest spe\u0142niany. Wyniki z mojego wyjazdu pokazane na kolejnym wykresie, jeszcze dobitniej to potwierdzaj; \u017ce warunek pe\u0142nego wymieszania si\u0119 i nieprzekraczania 1000 mg\/L na pewno nie jest spe\u0142niany.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/swiatwody.blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-2.png?resize=616%2C336&amp;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6815\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/swiatwody.blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-3.png?resize=616%2C402&amp;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6816\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Jak ju\u017c wspomnia\u0142em wiele podmiot\u00f3w zarzeka\u0142o si\u0119, \u017ce spe\u0142nia normy. Problem w tym, \u017ce normy to jedno (ustalane przez cz\u0142owieka), a odporno\u015b\u0107 \u015brodowiska na zanieczyszczenie to drugie. Cz\u0142owiek wymy\u015bla sobie prawne furtki, czego najlepszym dowodem jest kolejny punkt w paragrafie 12 tego rozporz\u0105dzenia:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>3. Je\u017celi nie mo\u017cna spe\u0142ni\u0107 warunk\u00f3w, o kt\u00f3rych mowa w ust. 1 pkt 2, a zastosowanie dost\u0119pnych technik i technologii oczyszczania \u015bciek\u00f3w oraz zmiana w procesie produkcji s\u0105 niemo\u017cliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione, <strong>mo\u017cna dopu\u015bci\u0107 wzrost sumarycznego st\u0119\u017cenia chlork\u00f3w i siarczan\u00f3w do warto\u015bci wi\u0119kszej ni\u017c 1000 mg\/l<\/strong>, poni\u017cej miejsca wprowadzania \u015bciek\u00f3w lub w\u00f3d, o kt\u00f3rych mowa w ust. 1, o ile nie spowoduje to szk\u00f3d w \u015brodowisku wodnym i nie utrudni korzystania z w\u00f3d przez innych u\u017cytkownik\u00f3w.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Katastrofa na Odrze pokaza\u0142a, \u017ce to luzowanie przepis\u00f3w w sprawie zasolenia doprowadzi\u0142o do szk\u00f3d w \u015brodowisku wodnym na ogromn\u0105 skal\u0119 i utrudni\u0142o korzystanie z w\u00f3d przez innych u\u017cytkownik\u00f3w. Tak jak wcze\u015bniej mia\u0142em przeczucie, na podstawie dost\u0119pnych danych, \u017ce sytuacja na Odrze spowodowana jest zakwitem fitoplanktonu (ale z \u0141ukaszem si\u0119 spodziewali\u015bmy si\u0119, \u017ce to b\u0119dzie z\u0142ota alga [10]), tak teraz na podstawie dost\u0119pnych danych przeczuwam, \u017ce zakwit zapocz\u0105tkowany zosta\u0142 w Kanale Gliwickim, a by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki zasilaniu zasolonymi wodami K\u0142odnicy.<\/p>\n\n\n\n<p>Powy\u017csze dane pokazuj\u0105, \u017ce samo spe\u0142nienie norm na samych zrzutach jest niewystarczaj\u0105ce, skoro suma tych zrzut\u00f3w przekracza odporno\u015b\u0107 ekosystemu. Tym bardziej, \u017ce jak wskazuje Pawe\u0142 Pawlaczyk w tek\u015bcie postu na FB [9]:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>w<em>arto zaznaczy\u0107 \u017ce zgodnie z europejskim i polskim prawem o szkodach w \u015brodowisku, podmioty odprowadzaj\u0105ce \u015bcieki do w\u00f3d dzia\u0142aj\u0105 na zasadzie ryzyka, tj. odpowiadaj\u0105 za spowodowan\u0105 szkod\u0119 nawet w\u00f3wczas, gdy zrzuca\u0142y \u015bcieki legalnie i zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym. B\u0142\u0119dne jest wi\u0119c ograniczenie poszukiwania podmiot\u00f3w odpowiedzianych za szkod\u0119 (i obowi\u0105zanych do jej naprawy) tylko do kontroli zgodno\u015bci zrzut\u00f3w z posiadanymi pozwoleniami<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>I na koniec wisienka na torcie\u2026 Trwaj\u0105, a w\u0142a\u015bciwie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 prace nad drug\u0105 aktualizacj\u0105 plan\u00f3w gospodarowania wodami (IIaPGW), gdzie zasolenie jest jednym z analizowanych obszar\u00f3w. I wiecie co tam z Krzysztofem znale\u017ali\u015bmy? Przegl\u0105daj\u0105c pliki z uwagami z konsultacji spo\u0142ecznych [11] trafi\u0142em na zapis, kt\u00f3ry zje\u017cy\u0142 mi w\u0142osy na mojej \u0142ysej g\u0142owie\u2026:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>W ramach odst\u0119pstwa z art. 4 ust. 5 Ramowej Dyrektywy Wodnej okre\u015blono w za\u0142\u0105cznikach nr 1 i 6 <strong>maksymaln\u0105 dopuszczaln\u0105 warto\u015b\u0107 w wodzie na poziomie 2740 \u03bcS\/cm dla jcwp b\u0119d\u0105cych pod siln\u0105 presj\u0105 zasalaj\u0105c\u0105<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Znale\u017ali\u015bmy to w dokumentach dotycz\u0105cych Odry, dla jednolitych cz\u0119\u015bci w\u00f3d powierzchniowych (jcwp) w uwagach sk\u0142adanych przez Polsk\u0105 Izb\u0119 Przemys\u0142u Chemicznego i podmioty zrzeszone w tej Izbie, a dotycz\u0105cych jcwp od granicy z Czechami do Nysy \u0141u\u017cyckiej, czyli w\u0142a\u015bnie ten <strong>najbardziej zasolony odcinek, b\u0119dzie mia\u0142 jeszcze \u0142agodniejsze normy\u2026 co w kontek\u015bcie warto\u015bci granicznej 1500 \u03bcS\/cm sprzyjaj\u0105cej zakwitom <em>Prymnezium <\/em>jest proszeniem si\u0119 o powt\u00f3rk\u0119 ca\u0142ej sytuacji\u2026 no, ale przecie\u017c wszystko b\u0119dzie zgodnie z normami i pozwoleniami\u2026 <\/strong>IIaPGW dopuszcza \u2013 pod szyldem tzw. derogacji (z\u0142agodzenia normy ze wzgl\u0119du na wa\u017cn\u0105 potrzeb\u0119 spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105, kt\u00f3rej nie da si\u0119 zaspokoi\u0107 w alternatywny spos\u00f3b) \u2013 zasolenie na poziomie 2470 \u03bcS\/cm. Wydaje si\u0119 to pozostawa\u0107 w kolizji z Ramow\u0105 Dyrektyw\u0105 Wodn\u0105, kt\u00f3ra dopuszcza takie derogacje tylko pod warunkiem osi\u0105gni\u0119cia mo\u017cliwie najlepszego stanu w\u00f3d oraz zapewnienia, \u017ce nie dojdzie do pogorszenia stanu w\u00f3d. A zatem dopuszczenie warto\u015bci 2470 \u03bcS\/cm wydaje si\u0119 narusza\u0107 dwie elementarne przes\u0142anki zastosowania derogacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej w\u0105tk\u00f3w prawnych znajdziecie w tek\u015bcie Krzysztofa \u2013 <a href=\"https:\/\/swiatwody.blog\/2022\/09\/26\/odra-zwierciadlo-deficytow-prawnych-systemu-zarzadzania-ochrona-wod\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ODRA \u2013 zwierciad\u0142o deficyt\u00f3w prawnych systemu zarz\u0105dzania ochron\u0105 w\u00f3d<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Par\u0119 s\u0142\u00f3w o rekomendacjach z raportu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ci\u0119\u017cko ocenia\u0107 rekomendacje wst\u0119pnego raportu, kt\u00f3ry jak wykaza\u0142em powy\u017cej powinien by\u0107 rozszerzony o konkretne analizy. Niemniej \u017caden z punkt\u00f3w nie dotyka obszaru dzia\u0142a\u0144 jakie powinny by\u0107 podj\u0119te \u2013 czyli odci\u0105\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o zanieczyszczenia odpowiedzialne za zasolenie i stworzenie warunk\u00f3w do rozwoju <em>Prymnezium<\/em>. Tak jak wspomnia\u0142em wcze\u015bniej ca\u0142y czas skupiamy si\u0119 na gor\u0105czce i jej \u0142agodzeniu, a nie leczeniu z choroby i zapobieganiu jej w przysz\u0142o\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul><li>Proponowany monitoring jako\u015bci w\u00f3d nic nam nie da, chyba, \u017ce stacje online zostan\u0105 zamontowane na ka\u017cdym zrzucie zasolonych w\u00f3d i \u015bciek\u00f3w, aby m\u00f3c na bie\u017c\u0105co monitorowa\u0107 spe\u0142nianie norm.<\/li><li>Przegl\u0105d pozwole\u0144 wodnoprawnych na zrzuty i likwidacja nielegalnych zrzut\u00f3w nic nie dadz\u0105, je\u015bli normy prawne zezwalaj\u0105 na zbyt zanieczyszczone (dla \u015brodowiska) LEGALNE zrzuty, kt\u00f3re prowadz\u0105 to takich sytuacji.<\/li><li>W rekomendacjach mowa jest o zrzutach \u015bciek\u00f3w, ale nie wspomina si\u0119 o \u201e<em>wodach pochodz\u0105cych z odwodnienia zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych\u201d<\/em><\/li><li>Dominuje poj\u0119cie jako\u015bci \u015bciek\u00f3w i odprowadzanych w\u00f3d, ale brakuje wyra\u017anego wskazania tak\u017ce na ich ilo\u015b\u0107, co w kontek\u015bcie LEGALNO\u015aCI zrzut\u00f3w i zmiennych przep\u0142yw\u00f3w w rzekach (susza), nawet spe\u0142niaj\u0105cy normy jako\u015bci zrzut mo\u017ce by\u0107 obj\u0119to\u015bciowo za du\u017cy dla ekosystemu<\/li><li>\u015acis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca strony spo\u0142ecznej z przedstawicielami instytut\u00f3w badawczych i administracji publicznej \u2013 chcia\u0142bym, \u017ceby ten punkt wreszcie realizowano, ale mam ogromne w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to si\u0119 kiedy\u015b stanie. Niezale\u017cnie od sk\u0142adu rz\u0105du wielu kolejnych kadencji \u015brodowisko przez lata by\u0142o na dalekim miejscu politycznych priorytet\u00f3w. A sytuacja na Odrze, pokaza\u0142a po raz kolejny, \u017ce polityczna rozgrywka jest wa\u017cniejsza od rozwi\u0105zania problemu \u015brodowiskowego.<\/li><li>Rekomendacja z pkt. 4 dotycz\u0105ca zarz\u0105dzania legalnymi zrzutami (zn\u00f3w nie m\u00f3wi si\u0119 <em>o wodach z odwodnienia zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych<\/em>) w spos\u00f3b podobny do sytemu Olza [12] nie b\u0119dzie mia\u0142a motywatora w kontek\u015bcie zmian w IIaPGW [11]. B\u0119dzie to dobr\u0105 wol\u0105 zak\u0142ad\u00f3w, ale nie b\u0119dzie mo\u017cna im nic narzuci\u0107. Tak samo jak nie b\u0119dzie mo\u017cna nakaza\u0107 czasowego wstrzymania lub ograniczenia zrzutu \u2013 obecnie przepisy pozwalaj\u0105 na tak\u0105 sytuacj\u0119 tylko w trakcie stanu wyj\u0105tkowego jakim jest pow\u00f3d\u017a, bo przecie\u017c dla suszy nigdy go jeszcze nie og\u0142oszono. Pomimo istnienia zapis\u00f3w prawnych (art. 415 Prawo wodne) mo\u017cliwo\u015bci cofni\u0119cia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego, jeszcze nie s\u0142ysza\u0142em, \u017ceby kiedy\u015b zastosowano te zapisy. Je\u015bli ju\u017c znajdzie si\u0119 sprawca zanieczyszczenia to najcz\u0119\u015bciej ko\u0144czy si\u0119 kar\u0105 finansow\u0105.<\/li><li>W pkt. 7 jest mowa o \u201eodtwarzaniu ekosystem\u00f3w odrza\u0144skich zgodnie z za\u0142o\u017ceniami tworzonego obecnie planu naprawczego dla odbudowania ekosystem\u00f3w Odry\u201d \u2013 mam nadziej\u0119, autorzy nie mieli tutaj na my\u015bli plan\u00f3w regulacji Odry, kt\u00f3re nijak maj\u0105 si\u0119 do naprawy ekosystemu Odry. A plan odtworzenia utraconych populacji organizm\u00f3w spe\u0142znie na niczym, je\u015bli nie pozb\u0119dziemy si\u0119 przyczyn katastrofy \u2013 za jaki\u015b czas sytuacja na pewno si\u0119 powt\u00f3rzy.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Jak wspomnia\u0142em w tek\u015bcie przeczuwam, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em problemu jest K\u0142odnica i Kana\u0142 Gliwicki oraz zrzut zasolonych w\u00f3d z odwodnienia zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych do tego systemu. Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce mam racj\u0119 to rekomendacjami powinno by\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Szybkie odej\u015bcie od spalania w\u0119gla i jak najszybsze wy\u0142\u0105czenie pomp odwadniaj\u0105cych kopalnie \u2013 odci\u0119cie \u017ar\u00f3d\u0142a zasolenia. To nie tylko poprawa zdrowia rzeki, ale i przeciwdzia\u0142anie zmianie klimatu.<\/li><li>Do czasu wy\u0142\u0105czenia odwadniania trzeba wdro\u017cy\u0107 wszystkie rozwi\u0105zania pozwalaj\u0105ce ograniczy\u0107 zasolenie w\u00f3d \u2013 po\u0142\u0105czenie odsalania \u015bciek\u00f3w i znalezienie zastosowa\u0144 dla tak uzyskanej solanki (podej\u015bcie zgodne z gospodark\u0105 obiegu zamkni\u0119tego), a pozosta\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 zasolonych \u015bciek\u00f3w dozowa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od przep\u0142ywu i poziomu zasolenia rzek (tak jak to jest realizowane na systemie Olza [12]) \u2013 co pokrywa si\u0119 z rekomendacj\u0105 raportu w pkt. 4.<\/li><li>Zmiana norm prawnych \u2013 zaostrzenie przepis\u00f3w dotycz\u0105cych jako\u015bci odprowadzanych \u015bciek\u00f3w, a nie pozostawianie otwartych furtek na zrzut zanieczyszcze\u0144, z kt\u00f3rym \u015brodowisko sobie nie radzi, a w konsekwencji przynosi to straty dla spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/li><li>Monitoring online wszystkich zrzut\u00f3w \u015bciek\u00f3w i w\u00f3d z odwadniania kopalni w celu kontroli przestrzegania przyznanych pozwole\u0144.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Na ko\u0144cu tekstu chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 wszystkim ekspertom, naukowcom i ludziom zaanga\u017cowanym zar\u00f3wno dzia\u0142aj\u0105cym w terenie jak i przed monitorami, kt\u00f3rzy zaanga\u017cowali si\u0119 w ograniczanie rozmiar\u00f3w katastrofy, szukanie jej przyczyn i wypracowywanie dzia\u0142a\u0144 na przysz\u0142o\u015b\u0107. Osobiste podzi\u0119kowania sk\u0142adam \u0141ukaszowi Weberowi, z kt\u00f3rym to dyskusja naprowadzi\u0142a nas na w\u0142a\u015bciwe tory wnioskowania; wsp\u00f3\u0142autorom bloga: Paw\u0142owi, Justynie i Krzysztofowi oraz pozosta\u0142ym znajomym: Joannie, Ryszardowi, Marcie, dw\u00f3m Piotrom, Alicji, Przemkowi, Arturowi, Elizie, Ma\u0107kowi i Robertowi oraz uczestnikom XXV zjazdu PTH. To burze m\u00f3zg\u00f3w z tymi osobami pozwala\u0142y na bie\u017c\u0105co trzyma\u0107 r\u0119k\u0119 na pulsie ca\u0142ej sytuacji, wyci\u0105ga\u0107 wnioski z posiadanych danych, a czasem i spojrze\u0107 na sytuacj\u0119 ch\u0142odnym okiem, kt\u00f3rego momentami mi brakowa\u0142o, przy emocjonalnym zaanga\u017cowaniu w tematyk\u0119 jako\u015bci wody, a tym bardziej zasolenia, z kt\u00f3r\u0105 jestem zwi\u0105zany zawodowo i wiem jakie konsekwencje dla \u015brodowiska niesie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ca\u0142y raport dost\u0119pny jest pod linkiem: https:\/\/ios.edu.pl\/aktualnosci\/wstepny-raport-zespolu-ds-sytuacji-na-rzece-odrze\/embed\/#?secret=vFTQfnrVXx<\/p>\n\n\n\n<p>Spis odno\u015bnik\u00f3w z tekstu:<\/p>\n\n\n\n<p>[1] <a href=\"https:\/\/www.biol.uw.edu.pl\/dr-hab-anna-karnkowska-o-prymnesium-parvum-w-odrze\/\">https:\/\/www.biol.uw.edu.pl\/dr-hab-anna-karnkowska-o-prymnesium-parvum-w-odrze\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[2] G. Vasas, M. M\u00e1rta, G. Borics, S. Gonda, C. M\u00e1th\u00e9, K. J\u00e1mbrik, Z.L. Nagy. Occurrence of toxic Prymnesium parvum blooms with high protease activity is related to fish mortality in Hungarian ponds. Harmful Algae, 17 (2012), pp. 102-110.<\/p>\n\n\n\n<p>[3] Roelke, D.L., Barkoh, A., Brooks, B.W., Grover, J.P., Hambright, K.D., LaClaire II, J.W., Peter, D., Moeller, R., Patino, R., 2016. A chronicle of a killer alga in the west: ecology, assessment, and management of Prymnesium parvum blooms. Hydrobiologia 764, 29\u201350.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] Brooks, B.W., Grover, J.P., Roelke, D.L., 2011. Prymnesium parvum: an emerging threat to inland waters. Environ. Toxicol. Chem. 30 (9), 1955\u20131964.<\/p>\n\n\n\n<p>[5] Uchwa\u0142a Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego podj\u0119ta na XXV Zje\u017adzie Hydrobiolog\u00f3w Polskich w sprawie katastrofy w Odrze i koniecznej zmiany systemu gospodarowania rzekami w Polsce \u2013 <a href=\"http:\/\/www.pth.home.pl\/portal\/index.php\/8-informacje-administracyjne\/81-stanowisko-polskiego-towarzystwa-hydrobiologicznego-w-sprawie-odry\">http:\/\/www.pth.home.pl\/portal\/index.php\/8-informacje-administracyjne\/81-stanowisko-polskiego-towarzystwa-hydrobiologicznego-w-sprawie-odry<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[6] Komunikat 07\/2022 interdyscyplinarnego zespo\u0142u doradczego ds. kryzysu klimatycznego dzia\u0142aj\u0105cego przy Prezesie PAN \u2013 <a href=\"https:\/\/klimat.pan.pl\/katastrofa-na-odrze-geneza-terazniejszosc-zalecenia-na-przyszlosc\/\">https:\/\/klimat.pan.pl\/katastrofa-na-odrze-geneza-terazniejszosc-zalecenia-na-przyszlosc\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[7] Rozporz\u0105dzenie dotycz\u0105ce wprowadzania \u015bciek\u00f3w do w\u00f3d \u2013 <a href=\"https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/DocDetails.xsp?id=WDU20190001311\">https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/DocDetails.xsp?id=WDU20190001311<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[8] Strona World Weather Attribution \u2013 <a href=\"https:\/\/www.worldweatherattribution.org\/about\/\">https:\/\/www.worldweatherattribution.org\/about\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[9] Tekst Pawe\u0142 Pawlaczyk w po\u015bcie na stronie Klubu Przyrodnik\u00f3w na FB \u2013 <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/klubprzyrodnikowswiebodzin\/posts\/pfbid02y8aTHuDx8Pz1SMetwLjzKFi8DL3c52vXZeEcZfZ1wdgFdABAWb3epmRtxgzMQr8Xl\">https:\/\/www.facebook.com\/klubprzyrodnikowswiebodzin\/posts\/pfbid02y8aTHuDx8Pz1SMetwLjzKFi8DL3c52vXZeEcZfZ1wdgFdABAWb3epmRtxgzMQr8Xl<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[10] Film na YT, w kt\u00f3rym opisywa\u0142em nasz\u0105 wst\u0119pn\u0105 hipotez\u0119 przyczyn sytuacji na Odrze \u2013 <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EWzfmvHyuLc&amp;feature=emb_title\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EWzfmvHyuLc&amp;feature=emb_title<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[11] Zmiany przewodnictwa w IIaPGW \u2013 <a href=\"https:\/\/legislacja.rcl.gov.pl\/projekt\/12360901\/katalog\/12887651#12887651\">https:\/\/legislacja.rcl.gov.pl\/projekt\/12360901\/katalog\/12887651#12887651<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[12] Informacje o systemie Olza w g\u00f3rnym odcinku Odry przy granicy z Czechami \u2013 <a href=\"https:\/\/www.pgwir.pl\/oferta\/odprowadzenie-wody-zasolonej\/\">https:\/\/www.pgwir.pl\/oferta\/odprowadzenie-wody-zasolonej\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: swiatwody.blog Katastrofa na Odrze ujawni\u0142a problemy, kt\u00f3re od lat trawi\u0105 gospodark\u0119 wodn\u0105. Zanieczyszczenie, brak uporz\u0105dkowania prawnego i organizacyjnego, oraz traktowanie \u015brodowiska jako ostatniego elementu w planowaniu bud\u017cet\u00f3w publicznych. W sprawie katastrofy na Odrze ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c wst\u0119pny raport ekspercki \u2013 co w nim jest, a czego brakuje? O tym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2113,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2112"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2112"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2114,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2112\/revisions\/2114"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}