{"id":2143,"date":"2022-12-23T07:34:00","date_gmt":"2022-12-23T06:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2143"},"modified":"2022-12-23T08:40:41","modified_gmt":"2022-12-23T07:40:41","slug":"ipcc-o-skutkach-zmiany-klimatu-i-mozliwosciach-adaptacji-podsumowanie-po-polsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2143","title":{"rendered":"IPCC o skutkach zmiany klimatu i mo\u017cliwo\u015bciach adaptacji \u2013 podsumowanie po polsku"},"content":{"rendered":"\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 Sz\u00f3stego raportu podsumowuj\u0105cego przygotowanego przez IPCC (Mi\u0119dzyrz\u0105dowy Zesp\u00f3\u0142 ds. Zmiany Klimatu) to obszerny dokument podsumowuj\u0105cy naukow\u0105 wiedz\u0119 na temat zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych ze zmian\u0105 klimatu oraz mo\u017cliwo\u015bci adaptowania si\u0119 (przystosowania) do konsekwencji globalnego ocieplenia. Redaktorzy Nauki o klimacie we wsp\u00f3\u0142pracy z cz\u0142onkami Zespo\u0142u doradczego ds. kryzysu klimatycznego przy Prezesie Polskiej Akademii Nauk przygotowali polskie t\u0142umaczenie streszczenia tego raportu, do pobrania tutaj<\/a>. Poni\u017cej publikujemy komunikat Zespo\u0142u doradczego<\/a>, zbieraj\u0105cy najwa\u017cniejsze wnioski z raportu (ilustracje redakcji).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"Ok\u0142adka<\/figure>\n\n\n\n

Komunikat 08\/2022<\/h2>\n\n\n\n

interdyscyplinarnego zespo\u0142u doradczego ds. kryzysu klimatycznego dzia\u0142aj\u0105cego przy Prezesie PAN<\/h2>\n\n\n\n

na temat drugiej cz\u0119\u015bci 6 Raportu Podsumowuj\u0105cego Mi\u0119dzyrz\u0105dowego Zespo\u0142u ds. Zmian Klimatu<\/h3>\n\n\n\n

Oddajemy w Pa\u0144stwa r\u0119ce polsk\u0105 wersj\u0119 j\u0119zykow\u0105 \u201ePodsumowania dla Decydent\u00f3w\u201d <\/a>wynik\u00f3w pracy Drugiej Grupy Roboczej \u2013 drugiej cz\u0119\u015bci 6 Raportu Podsumowuj\u0105cego Mi\u0119dzyrz\u0105dowego Zespo\u0142u ds. Zmian Klimatu (ang. IPCC \u2013 International Panel on Climate Change<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Niemal czterdziestostronicowy dokument w syntetyczny spos\u00f3b podsumowuje najwa\u017cniejsze ustalenia naukowe dotycz\u0105ce podatno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw na obecn\u0105 zmian\u0119 klimatu, a tak\u017ce sposoby i mo\u017cliwo\u015bci adaptacji do niej.<\/p>\n\n\n\n

Raport podkre\u015bla wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 klimatu, ekosystem\u00f3w i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej oraz system\u00f3w spo\u0142eczno-gospodarczych, a tak\u017ce lepiej ni\u017c wcze\u015bniejsze raporty IPCC integruje wiedz\u0119 z zakresu nauk przyrodniczych, spo\u0142ecznych i ekonomicznych. Oceny zagro\u017ce\u0144 i ryzyk zwi\u0105zanych z antropogeniczn\u0105 zmian\u0105 klimatu, jak r\u00f3wnie\u017c adaptacji do tej zmiany, zosta\u0142y dokonane w kontek\u015bcie trend\u00f3w zmian innych ni\u017c klimatyczne, takich jak utrata r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, niezr\u00f3wnowa\u017cona konsumpcja zasob\u00f3w naturalnych, degradacja powierzchni l\u0105d\u00f3w i ekosystem\u00f3w, szybka urbanizacja, zmiany w strukturze demograficznej ludno\u015bci, wzrost nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych i ekonomicznych oraz pandemia.<\/p>\n\n\n\n

Apelujemy o zapoznanie si\u0119 z polsk\u0105 wersj\u0105 dokumentu (Za\u0142\u0105cznik<\/a>).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wzywamy do uwzgl\u0119dnienia ustale\u0144 nauki w dzia\u0142aniach adaptacyjnych do zmiany klimatu na wszystkich szczeblach \u2013 od gminnych, miejskich, powiatowych, wojew\u00f3dzkich do og\u00f3lnokrajowych, a tak\u017ce do aktywnego w\u0142\u0105czania si\u0119 decydent\u00f3w w dzia\u0142ania mi\u0119dzynarodowe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wzywamy w\u0142adze ka\u017cdego szczebla do \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy ze spo\u0142eczno\u015bciami, spo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim, o\u015brodkami edukacyjnymi, naukowymi, mediami, inwestorami i biznesem, w celu przyspieszenia wdra\u017cania zr\u00f3wnowa\u017conych i skutecznych dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cz\u0119\u015b\u0107 zespo\u0142u doradczego ds. kryzysu klimatycznego dzia\u0142aj\u0105cego przy Prezesie PAN. Od lewej: Tomasz Okruszko, Krzysztof Pyr\u0107, Pawe\u0142 Rowi\u0144ski, Szymon Malinowski, Anna Januchta-Szostak,Jan Koz\u0142owski, Aleksandra Karda\u015b, Zbigniew Kundzewicz, Agata Go\u017adzik, Krzysztof Niedzia\u0142kowski, Justyna Or\u0142owska. \u0179r\u00f3d\u0142o: Polska Akademia Nauk<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze wnioski zawarte w \u201ePodsumowaniu dla Decydent\u00f3w\u201d<\/a><\/h2>\n\n\n\n

I. Obserwowane i przewidywane oddzia\u0142ywania zmiany klimatu na systemy spo\u0142eczno-gospodarcze i przyrodnicze oraz ryzyka z tym zwi\u0105zane<\/h3>\n\n\n\n

1) Spowodowana przez cz\u0142owieka zmiana klimatu, obejmuj\u0105ca cz\u0119stsze i bardziej intensywne zjawiska ekstremalne, wywo\u0142a\u0142a powszechne, niekorzystne skutki oraz zwi\u0105zane z nimi straty i zniszczenia w systemach spo\u0142ecznych, ekonomicznych i przyrodzie, wykraczaj\u0105ce poza te zwi\u0105zane z naturaln\u0105 zmienno\u015bci\u0105 klimatu. Nieproporcjonalnie du\u017ce obci\u0105\u017cenia dotykaj\u0105 najbardziej nara\u017cone systemy i grupy ludzi we wszystkich sektorach i regionach na \u015bwiecie. W niekt\u00f3rych przypadkach dosz\u0142o do nieodwracalnych zmian, poniewa\u017c systemy zosta\u0142y wypchni\u0119te poza granice ich zdolno\u015bci do adaptacji.<\/p>\n\n\n\n

2) Wra\u017cliwo\u015b\u0107 ekosystem\u00f3w i spo\u0142eczno\u015bci na zmian\u0119 klimatu jest istotnie zr\u00f3\u017cnicowana. W przybli\u017ceniu 3,3 do 3,6 mld ludzi \u017cyje w warunkach silnie podatnych na zmian\u0119 klimatu. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 gatunk\u00f3w jest wra\u017cliwa na zagro\u017cenia zwi\u0105zane ze zmian\u0105 klimatu. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich wymar\u0142a pod wp\u0142ywem zmiany klimatu lub zmienia swoje zasi\u0119gi. Spo\u0142eczna i ekosystemowa wra\u017cliwo\u015b\u0107 s\u0105 wzajemnie zale\u017cne. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna jest te\u017c podstaw\u0105 \u017cycia ludzi na Ziemi \u2013 wp\u0142ywa np. na procesy glebotw\u00f3rcze, obieg wody i wielu substancji w krajobrazie, na lokalne i globalne warunki klimatyczne a tak\u017ce na gospodark\u0119 (dost\u0119pno\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w, jako\u015b\u0107 wody, rybo\u0142\u00f3wstwo i in.). Aktualnie realizowane wzorce niezr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju powi\u0119kszaj\u0105 stopie\u0144 nara\u017cenia ekosystem\u00f3w i ludzi na niebezpiecze\u0144stwa zwi\u0105zane z klimatem.<\/p>\n\n\n\n

3) Globalne ocieplenie, kt\u00f3re osi\u0105gnie 1,5\u00b0C ju\u017c w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci, spowoduje nieuniknione nasilenie si\u0119 wielu niebezpiecze\u0144stw klimatycznych oraz liczne ryzyka dla ekosystem\u00f3w i ludzi. Dzia\u0142ania ograniczaj\u0105ce globalne ocieplenie do poziomu jak najmniej wykraczaj\u0105cego ponad pr\u00f3g 1,5\u00b0C, znacznie zmniejsz\u0105 prognozowane straty i szkody wynikaj\u0105ce ze zmiany klimatu w por\u00f3wnaniu z wy\u017cszymi poziomami ocieplenia, lecz nie wyeliminuj\u0105 ich zupe\u0142nie.<\/p>\n\n\n\n

4) Zagro\u017cenia dla ekosystem\u00f3w i system\u00f3w ludzkich b\u0119d\u0105 zale\u017cnie od poziomu globalnego ocieplenia. Wielko\u015b\u0107 i tempo zmiany klimatu oraz zwi\u0105zane z ni\u0105 ryzyka silnie zale\u017c\u0105 od tempa dzia\u0142a\u0144 mitygacyjnych, zmierzaj\u0105cych do osi\u0105gni\u0119cia neutralno\u015bci klimatycznej, a tak\u017ce dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych. Prognozowane straty i szkody rosn\u0105 wraz z ka\u017cdym przyrostem globalnego ocieplenia.<\/p>\n\n\n\n

5) Zagro\u017cenia zwi\u0105zane ze zmian\u0105 klimatu i ich skutki staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej z\u0142o\u017cone i trudne do opanowania. Liczne zagro\u017cenia klimatyczne b\u0119d\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 r\u00f3wnolegle (np. powodzie i susze), a wiele ryzyk klimatycznych i pozaklimatycznych (np. wzrastaj\u0105ce zaludnienie, degradacja krajobrazu, awarie czy niewydolno\u015b\u0107 infrastruktur dostosowanych do przesz\u0142ych warunk\u00f3w) b\u0119dzie wzajemnie na siebie wp\u0142ywa\u0107, czego wynikiem b\u0119d\u0105 zagro\u017cenia z\u0142o\u017cone. Cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 podejmowanych w odpowiedzi na zmian\u0119 klimatu b\u0119dzie skutkowa\u0107 nowymi zagro\u017ceniami i ryzykami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dostarczanie wody pitnej mieszka\u0144com trapionego susz\u0105 w rogu Afryki.
Zdj\u0119cie zamieszczamy dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Oxfam<\/a>, na licencji CC BY-2.0<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

II. Dzia\u0142ania adaptacyjne i uwarunkowania tych dzia\u0142a\u0144<\/h3>\n\n\n\n

1) Dzia\u0142ania adaptacyjne do zmiany klimatu zmniejszaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na czynniki klimatyczne i zwi\u0105zane z nimi ryzyko. Istnieje wiele wykonalnych i efektywnych opcji adaptacyjnych, ale skuteczno\u015b\u0107 ich wdra\u017cania zale\u017cy od mo\u017cliwo\u015bci i skuteczno\u015bci system\u00f3w zarz\u0105dzania i proces\u00f3w decyzyjnych.<\/p>\n\n\n\n

2) Efektywno\u015b\u0107 adaptacji, je\u015bli chodzi o redukcj\u0119 ryzyk klimatycznych, b\u0119dzie spada\u0107 wraz ze wzrostem ocieplenia. Zintegrowane, wielosektorowe rozwi\u0105zania, kt\u00f3re uwzgl\u0119dniaj\u0105 nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne, pozwalaj\u0105 na r\u00f3\u017cnicowanie reakcji w zale\u017cno\u015bci od ryzyk klimatycznych oraz zwi\u0119kszaj\u0105 wykonalno\u015b\u0107 i skuteczno\u015b\u0107 adaptacji.<\/p>\n\n\n\n

3) Wzgl\u0119dne granice niekt\u00f3rych adaptacji w systemach ludzkich zosta\u0142y osi\u0105gni\u0119te, ale mo\u017cna je przekroczy\u0107 pod warunkiem pokonania szeregu ogranicze\u0144, g\u0142\u00f3wnie finansowych, zwi\u0105zanych z zarz\u0105dzaniem, instytucjonalnych i politycznych. Niekt\u00f3re ekosystemy osi\u0105gn\u0119\u0142y bezwzgl\u0119dne granice adaptacji, czyli takie granice, po przekroczeniu kt\u00f3rych adaptacja nie jest ju\u017c mo\u017cliwa. Wraz z ka\u017cdym przyrostem globalnego ocieplenia, straty i szkody b\u0119d\u0105 rosn\u0105\u0107 i kolejne systemy przyrodnicze i spo\u0142eczno-gospodarcze b\u0119d\u0105 osi\u0105ga\u0107 wzgl\u0119dne i bezwzgl\u0119dne granice adaptacji.<\/p>\n\n\n\n

4) Zaobserwowano post\u0119p w planowaniu i wdra\u017caniu dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych, co przynios\u0142o wiele korzy\u015bci. Jednak\u017ce post\u0119p dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych nie jest jednorodny. Wiele inicjatyw traktuje priorytetowo bezpo\u015bredni\u0105 i kr\u00f3tkoterminow\u0105 redukcj\u0119 ryzyk, co zmniejsza szans\u0119 na przeprowadzenie adaptacji transformacyjnej. Adaptacja transformacyjna polega na wprowadzaniu zmian systemowych, kt\u00f3re wzmocni\u0105 zdolno\u015b\u0107 ekosystem\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stw do radzenia sobie z zagro\u017ceniami w d\u0142ugiej perspektywie.<\/p>\n\n\n\n

5) Ro\u015bnie liczba udokumentowanych przyk\u0142ad\u00f3w niew\u0142a\u015bciwie przeprowadzanej adaptacji, przez kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wpa\u015b\u0107 w pu\u0142apki zwi\u0105zane z podatno\u015bci\u0105 na zmian\u0119 klimatu i wzrostem ryzyka klimatycznego. Niew\u0142a\u015bciwej adaptacji mo\u017cna unikn\u0105\u0107 poprzez elastyczne, wielosektorowe, inkluzywne i d\u0142ugofalowe planowanie oraz poprzez wdra\u017canie dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych przynosz\u0105cych jednoczesne korzy\u015bci wielu sektorom i systemom.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mokrad\u0142a w Teksasie (USA) odbudowywane w ramach projektu Wetlands Reserve.
\u0179r\u00f3d\u0142o: USDA NRCS Texas<\/a>.(licencja CC BY-2.0<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

III. Rozw\u00f3j odporny na zmian\u0119 klimatu<\/h3>\n\n\n\n

1) Wiedza na temat obserwowanych zagro\u017ce\u0144, prognozowanych ryzyk oraz ogranicze\u0144 w adaptacji pokazuj\u0105, \u017ce dzia\u0142ania na rzecz rozwoju odpornego na zmian\u0119 klimatu na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 coraz bardziej pilne. Kompleksowe, efektywne i innowacyjne rozwi\u0105zania mog\u0105 uruchomi\u0107 synergie i zmniejszy\u0107 kompromisy pomi\u0119dzy adaptacj\u0105 i mitygacj\u0105, prowadz\u0105c do zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n

2) Rozw\u00f3j odporny na zmian\u0119 klimatu jest mo\u017cliwy, gdy rz\u0105dy, spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie i sektor prywatny wybieraj\u0105 rozw\u00f3j inkluzywny, w kt\u00f3rym priorytetem jest redukcja ryzyka, r\u00f3wno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107, podczas gdy procesy podejmowania decyzji, finansowanie i dzia\u0142ania s\u0105 zintegrowane na r\u00f3\u017cnych szczeblach zarz\u0105dzania, w r\u00f3\u017cnych sektorach i ramach czasowych. Rozw\u00f3j odporny na zmian\u0119 klimatu wymaga wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej oraz wsp\u00f3\u0142pracy w\u0142adz ka\u017cdego szczebla ze spo\u0142eczno\u015bciami, spo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim, o\u015brodkami edukacyjnymi, naukowymi i innymi instytucjami, mediami, inwestorami i biznesem.<\/p>\n\n\n\n

3) Zachowanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci i ekosystem\u00f3w, ich ochrona i odtwarzanie, s\u0105 kluczowymi elementem rozwoju odpornego na zmian\u0119 klimatu, szczeg\u00f3lnie z powodu zagro\u017ce\u0144, jakie zmiana klimatu niesie dla nich i ich roli w adaptacji i mitygacji. Utrzymanie odporno\u015bci, bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci i us\u0142ug ekosystemowych w skali globalnej zale\u017cy od skutecznej i sprawiedliwej ochrony oko\u0142o 30-50% powierzchni l\u0105dowej Ziemi, obszar\u00f3w s\u0142odkowodnych i morskich, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to ekosystemy obecnie zbli\u017cone do naturalnych.<\/p>\n\n\n\n

4) Nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zmiana klimatu ju\u017c teraz zak\u0142\u00f3ca systemy spo\u0142eczno-ekologiczne. Przesz\u0142e i obecne trendy rozwojowe (historyczne emisje, wzrost gospodarczy oparty o nadmiern\u0105 eksploatacj\u0119 zasob\u00f3w przyrody i zmiana klimatu) nie sprzyjaj\u0105 realizacji rozwoju odpornego na zmian\u0119 klimatu. Wybory spo\u0142eczne i dzia\u0142ania wdra\u017cane w najbli\u017cszej dekadzie zdecyduj\u0105 o tym, w jakim stopniu nasz rozw\u00f3j b\u0119dzie dostosowywa\u0142 si\u0119 do zmiany klimatu. Je\u015bli aktualne emisje gaz\u00f3w cieplarnianych nie spadn\u0105 gwa\u0142townie, perspektywy rozwoju stan\u0105 si\u0119 coraz bardziej ograniczone.<\/p>\n\n\n\n

Zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 z ca\u0142ym Podsumowaniem dla Decydent\u00f3w<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

POBIERZ RAPORT<\/a><\/h2>\n\n\n