{"id":2205,"date":"2023-05-05T07:27:00","date_gmt":"2023-05-05T05:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2205"},"modified":"2023-05-05T12:32:28","modified_gmt":"2023-05-05T10:32:28","slug":"wywiad-z-krzysztofem-jodlowskim-polacy-martwia-sie-zniszczeniem-srodowiska-naturalnego-ale-nie-wiedza-co-z-tym-zrobic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2205","title":{"rendered":"Wywiad z Krzysztofem Jod\u0142owskim – Polacy martwi\u0105 si\u0119 zniszczeniem \u015brodowiska naturalnego, ale nie wiedz\u0105, co z tym zrobi\u0107."},"content":{"rendered":"\n

Polacy martwi\u0105 si\u0119 zniszczeniem \u015brodowiska naturalnego, ale nie wiedz\u0105, co z tym zrobi\u0107. W wywiadzie dla Ziemi na Rozdro\u017cu Krzysztof Jod\u0142owski, wsp\u00f3\u0142autor prze\u0142omowego raportu \u201eZiemianie Atakuj\u0105\u201d przygotowanego przez Kantar Polska, opowiada o spo\u0142ecznych postawach wobec katastrofy klimatycznej, problemie inercji i negacji, oraz o tym co zrobi\u0107, aby ludzie zmienili swoje nawyki zwi\u0105zane z niszczeniem \u015brodowiska.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Co Pana zdaniem \u0142\u0105czy katastrof\u0119 klimatyczn\u0105 i czekolad\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Odleg\u0142e, przykre konsekwencje to za ma\u0142o, by powstrzyma\u0107 od bie\u017c\u0105cych przyjemno\u015bci. S\u0142odycze s\u0105 smaczne, wi\u0119c zjadamy je ch\u0119tnie. Trzeba by\u0107 silnie zmotywowanym, by powstrzyma\u0107 si\u0119 od jedzenia tylko dlatego, \u017ce mo\u017ce kiedy\u015b przybierzemy na wadze. Bo mo\u017ce wcale jednak nie..? Z klimatem jest podobnie. Aktualnie \u017cyje nam si\u0119 bardzo wygodnie z technik\u0105, kt\u00f3r\u0105 wypracowali\u015bmy przez stulecia. Chcemy napawa\u0107 si\u0119 komfortem \u2013 to jest ta nasza czekolada. Nadchodz\u0105ca katastrofa klimatyczna wydaje si\u0119 nam wr\u0119cz nierealna.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi Pan, \u017ce ludzie maj\u0105 poczucie, \u017ce katastrofa klimatyczna to odleg\u0142a przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017caj\u0105, \u017ce to b\u0119dzie dopiero problem ich dzieci?
Tak. Tylko 49% Polak\u00f3w obawia si\u0119, \u017ce zmiana klimatu dotknie ich samych. 59% widzi w niej zagro\u017cenie dla pokolenia swoich dzieci. Problem nie jest jeszcze na tyle namacalny, by przebi\u0107 si\u0119 tu i teraz. To wa\u017cny punkt, poniewa\u017c dop\u00f3ki ludzie nie widz\u0105, \u017ce problem zachodzi na ich oczach, to s\u0105 dalecy od reakcji.<\/p>\n\n\n\n

Naprawd\u0119 ludzie nie widz\u0105 skutk\u00f3w katastrofy klimatycznej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zwyk\u0142y konsument nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji. Biznes wiele rzeczy odnotowuje, bo ju\u017c ponosi straty. S\u0105 okre\u015blone bran\u017ce w przemy\u015ble, w produkcji rolnej, w kt\u00f3rych zachodz\u0105 zjawiska bolesne finansowo. Ludzie s\u0105 przed tym chronieni, poniewa\u017c system gospodarczy jest skuteczny i w dalszym ci\u0105gu zapewnia pr\u0105d, transport i produkty rolne na rynku. Pomi\u0119dzy zmian\u0105 klimatu a konsumentem stoj\u0105 mechanizmy, kt\u00f3re odsuwaj\u0105 jego my\u015blenie od kryzysu i nadal trzymaj\u0105 przy konsumpcji. Podwy\u017cki, z kt\u00f3rymi si\u0119 stykamy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a i rzadko zdajemy sobie spraw\u0119, kiedy p\u0142acimy za skutki katastrofy klimatycznej. Czasem wr\u0119cz producenci staraj\u0105 si\u0119 nie podbija\u0107 tych cen ostatecznemu klientowi i aby nie wypa\u015b\u0107 z rynku bior\u0105 straty na siebie.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego g\u0142os naukowc\u00f3w nie jest s\u0142yszany?<\/h3>\n\n\n\n

Temat zmian w skali planetarnej jest niezmiernie trudny do komunikacji, bo ludzie na co dzie\u0144 nie zajmuj\u0105 si\u0119 takimi kwestiami jak procesy geologiczne. Nie mamy umys\u0142\u00f3w stworzonych do postrzegania zmian w skali ca\u0142ej planety. Jak to by\u0142o podczas protest\u00f3w \u017b\u00f3\u0142tych Kamizelek? Koniec miesi\u0105ca jest wa\u017cniejszy ni\u017c koniec \u015bwiata? No w\u0142a\u015bnie. Nie umiemy czyta\u0107 danych, a tym bardziej prze\u0142o\u017cy\u0107 ich bezpo\u015brednio na \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Czyli mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nie odczuwamy wsp\u00f3lnoty z \u017cyciem na Ziemi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z jednej strony nasz wsp\u00f3\u0142czesny styl \u017cycia jaki prowadzimy zosta\u0142 odseparowany od ekosystemu, a z drugiej strony nauka, chocia\u017c stanowi podstaw\u0119 rozwoju cywilizacji technicznej, od d\u0142u\u017cszego czasu pr\u00f3buje dotrze\u0107 do cz\u0142owieka z prostym i zrozumia\u0142ym przekazem. Metoda naukowa jest si\u0142\u0105 rzeczy opisana trudnym j\u0119zykiem i dost\u0119pna nielicznym.<\/p>\n\n\n\n

Jak dla mnie przekaz jest jasny \u2013 grozi nam zag\u0142ada.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ludzie ju\u017c wiele razy to s\u0142yszeli \u2013 zazwyczaj z ust os\u00f3b ma\u0142o wiarygodnych, jak religijni fanatycy czy wr\u00f3\u017cbici.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ludzie nie s\u0142uchaj\u0105 naukowc\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nauka potrzebuje pracy nad w\u0142asnym wizerunkiem. Cho\u0107 po\u0142o\u017cy\u0142a fundament pod rozw\u00f3j cywilizacji, dzi\u015b ludzie cz\u0119sto myl\u0105 j\u0105 z polityk\u0105 lub badaniem jakich\u015b bzdur, kt\u00f3re nikomu nie s\u0105 potrzebne. Przyda\u0142o by si\u0119 stworzy\u0107 wizerunek nauki jako \u017ar\u00f3d\u0142a informacji. Nie mo\u017cemy bra\u0107 z nauki innowacji i zupe\u0142nie zaniedbywa\u0107 tego, co nauka m\u00f3wi ostrzegawczo.<\/p>\n\n\n\n

Co zatem jest potrzebne, aby przekona\u0107 ludzi do dzia\u0142ania?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim cz\u0142owiek musi wiedzie\u0107. Musi mie\u0107 podstawowy zakres informacji i je przyswoi\u0107. Im wi\u0119cej wie, tym bardziej z innych pokrewnych komunikat\u00f3w b\u0119dzie wyczytywa\u0142 sygna\u0142y ostrzegawcze. Ale sama wiedza to za ma\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Potrzebny jest strach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, ale to wci\u0105\u017c jeszcze za ma\u0142o. Sama obawa nie wp\u0142ywa na sk\u0142onno\u015b\u0107 ludzi do dzia\u0142ania i do wdra\u017cania zmian. W badaniu sprawdzali\u015bmy, czy ludzie b\u0119d\u0105 bardziej sk\u0142onni zmieni\u0107 swoje post\u0119powanie w zale\u017cno\u015bci od tego, czy us\u0142ysz\u0105 umiarkowany czy naprawd\u0119 okropny scenariusz przysz\u0142o\u015bci. Okazuje si\u0119, \u017ce ludzie reaguj\u0105 w spos\u00f3b podobny. Owszem, pokazuj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 tzn. s\u0105 zmartwieni, przej\u0119ci, zasmuceni, czuj\u0105, \u017ce trzeba co\u015b zrobi\u0107 z t\u0105 sytuacj\u0105, ale to nie wyp\u0142ywa na to, czy s\u0105 sk\u0142onni np. odstawi\u0107 samoch\u00f3d czy nie.<\/p>\n\n\n\n

Co zatem jeszcze jest potrzebne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konkretny plan zmian, kt\u00f3ry jeste\u015bmy w stanie uruchomi\u0107. Wyj\u015bcie z sytuacji. Dzia\u0142anie, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107. To tak jak w przypadku czekolady \u2013 musimy zamiast niej da\u0107 co\u015b w zamian np. zdrowe, bezcukrowe ciasteczka. W ten spos\u00f3b jeste\u015bmy w stanie prze\u0142o\u017cy\u0107 obaw\u0119 na dzia\u0142anie. Potrzebne s\u0105 3 elementy: wiedza, strach \u2013 nie mo\u017cna z niego zrezygnowa\u0107, bo to on stawia ludzi do pionu i zmienia paradygmat my\u015blenia \u2013 i konkretny plan na zmian\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Co b\u0119dzie je\u015bli przestraszymy ludzi za bardzo?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To te\u017c niedobrze. Badanie pokaza\u0142o, \u017ce grupa, kt\u00f3rej nie pokazano \u017cadnego scenariusza katastrofy klimatycznej, w niekt\u00f3rych miejscach by\u0142aby bardziej gotowa ogranicza\u0107 swoj\u0105 konsumpcj\u0119 ni\u017c pozostali. To mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce ludzie, kt\u00f3rym si\u0119 przedstawi czarny scenariusz przysz\u0142o\u015bci bez rozwi\u0105zania, b\u0119d\u0105 mieli poczucie, \u017ce trwa ostatni bal na Titanicu i trzeba korzysta\u0107 ile si\u0119 da, bo za chwil\u0119 tego wszystkiego mo\u017ce nie by\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ilu ludzi w Polsce sobie zdaje spraw\u0119 z tego, \u017ce ze \u015brodowiskiem dzieje si\u0119 co\u015b z\u0142ego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I du\u017co i ma\u0142o. Ludzie czuj\u0105, \u017ce z nasz\u0105 planet\u0105 dzieje si\u0119 co\u015b z\u0142ego, ale nie wiedz\u0105 co. Gdy w badaniu \u201eZiemianie Atakuj\u0105\u201d zapytali\u015bmy ich, czy stan, w jakim znalaz\u0142a si\u0119 Ziemia budzi ich zaniepokojenie, czy nale\u017ca\u0142oby podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania w celu poprawy, to ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107, a\u017c 97% powiedzia\u0142a, \u017ce tak, co\u015b jest na rzeczy, trzeba si\u0119 zatroszczy\u0107 o \u015brodowisko. Zapytani o najwa\u017cniejsze problemy, b\u0119d\u0105 zwracali uwag\u0119 na r\u00f3\u017cne kwestie, jak \u015bmieci, odpady, zanieczyszczenie, wylesianie, spalanie paliw kopalnych. Je\u015bli jednak b\u0119dziemy chcieli przetestowa\u0107 realn\u0105 wiedz\u0119, zw\u0142aszcza w kwestiach klimatycznych, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce prawdy oraz mity s\u0105 okropnie wymieszane. Ludziom ci\u0119\u017cko si\u0119 porusza\u0107 w szumie medialnym, trudno im jednoznacznie stwierdzi\u0107, co jest prawd\u0105, a co fa\u0142szem i sami swoj\u0105 wiedz\u0119 oceniaj\u0105 jako wy\u017csz\u0105 ni\u017c wypada to w rzeczywisto\u015bci. Gdyby\u015bmy weszli w rol\u0119 nauczycieli, to musieliby\u015bmy wystawi\u0107 im 2+ za to, co wiedz\u0105. W obiegu informacyjnym kr\u0105\u017cy wiele mit\u00f3w i ludzie myl\u0105 je z prawd\u0105. Bardzo ch\u0119tnie oceniaj\u0105 swoj\u0105 wiedz\u0119 jako przeci\u0119tn\u0105 albo du\u017c\u0105, ale realnie bardzo cz\u0119sto wykazuj\u0105 si\u0119 ma\u0142\u0105 lub katastrofalnie ma\u0142\u0105 wiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ludzie widz\u0105 problem ze smogiem, a nie widz\u0105 problemu ze zmian\u0105 klimatu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Smog daje bezpo\u015brednie i wyra\u017ane objawy tu i teraz \u2013 nie daje si\u0119 otworzy\u0107 okien, ludzie kaszl\u0105, dzieci choruj\u0105, a za oknem \u015bwiat jest zamglony. Do tego, smog si\u0119 zmienia w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w pogodowych lub pory roku. Latem jest inny, zim\u0105 jest inny i raczej jest go wi\u0119cej. W zwi\u0105zku z tym ludzie odczuwaj\u0105 zmian\u0119 i to zwi\u0119ksza sugestywno\u015b\u0107 zjawiska. Co wi\u0119cej, wok\u00f3\u0142 smogu narasta dynamika dzia\u0142a\u0144 spo\u0142ecznych. W dzia\u0142ania zwi\u0105zane z jego zwalczaniem w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne instytucje \u2013 organizacje spo\u0142eczne, administracja lokalna, fundacje, zaistnia\u0142y kampanie \u015bwiadomo\u015bciowe, wreszcie pojawi\u0142a si\u0119 aktywno\u015b\u0107 polityk\u00f3w i medi\u00f3w. \u0141atwo jest nam, Polakom, odnosi\u0107 takie zjawisko do siebie. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce jest wiedza i poczucie zagro\u017cenia, s\u0105 proponowane dzia\u0142ania zaradcze. Pojawia si\u0119 mocna reakcja na problem, na przyk\u0142ad ze strony w\u0142adz Krakowa. Katastrofa klimatyczna jest bardziej podst\u0119pna, bo nadchodzi stopniowo. Ludzie si\u0119 przyzwyczajaj\u0105 do wy\u017cszej temperatury. R\u00f3\u017cne badania pokazuj\u0105, \u017ce generalnie adaptujemy si\u0119 do sytuacji i to co kiedy\u015b by\u0142oby dla nas dziwne, tak jak brak \u015bniegu zim\u0105 \u2026
\u2026<\/p>\n\n\n\n

Albo ciep\u0142a pogoda w ostatnich tygodniach \u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2026 po pewnym czasie staje si\u0119 dla ludzi czym\u015b normalnym. Przywykamy do tego. Do tego dochodzi brak sp\u00f3jnego j\u0119zyka. Najpierw m\u00f3wiono o globalnym ociepleniu, potem pojawi\u0142a si\u0119 zmiana klimatu, a zanim jeszcze na dobre zago\u015bci\u0142a w naszych g\u0142owach, pojawi\u0142a si\u0119 katastrofa klimatyczna. Potrzebne jest usp\u00f3jnienie j\u0119zyka po to, aby by\u0142o wiadomo, o czym m\u00f3wimy. Bardzo wa\u017cne jest to, \u017ce ludzie nie \u0142\u0105cz\u0105 punkt\u00f3w, maj\u0105c rozproszone obserwacje na temat \u015brodowiska. Kto\u015b, kto lubi ptaki albo ryby obserwuje zmiany w populacjach. Kto\u015b, kto jest wodniakiem widzi, \u017ce zanikaj\u0105 nam wody powierzchniowe, rzeki w g\u00f3rnych odcinkach i spada poziom jezior. Kto\u015b, kto je\u017adzi nad Ba\u0142tyk styka z sinicami albo z tym, \u017ce ryby kt\u00f3re tam mo\u017ce kupi\u0107 ju\u017c nie s\u0105 tymi, kt\u00f3re by\u0142y kiedy\u015b. Mamy r\u00f3\u017cne obserwacje, ale one nie zyskuj\u0105 wsp\u00f3lnego mianownika. W zwi\u0105zku z tym, gdy pytamy o zagro\u017cenia na \u015bwiecie, to ludzie wskazuj\u0105 zanieczyszczenie \u015brodowiska i zmiany klimatu na r\u00f3wni z konfliktami zbrojnymi i z terroryzmem. Ale gdyby\u015bmy zebrali pod wsp\u00f3lnym nag\u0142\u00f3wkiem wszystko to, czym si\u0119 ludzie przejmuj\u0105, to katastrofa klimatyczna znacznie bardziej zyskuje w \u015bwiadomo\u015bci \u2013 r\u00f3wnie\u017c nasze lokalne szkody s\u0105 jej skutkiem.<\/p>\n\n\n\n

Nie mamy takiego poczucia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To, jak rozumiemy sytuacj\u0119 w Polsce jest specyficzne \u2013 mamy poczucie, \u017ce zmiany klimatu dotycz\u0105 \u015bwiata, a Polski ju\u017c troch\u0119 mniej. W Polsce przejmujemy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie jako\u015bci\u0105 powietrza, odpadami (plastik, p\u0142on\u0105ce wysypiska), mo\u017ce troch\u0119 niedoborami wody. Z pozoru nigdzie w narracji tych zmian klimatycznych nie wida\u0107. Gdyby jednak zebra\u0107 to, co ludzie m\u00f3wi\u0105 w\u0142asnymi s\u0142owami, to okazuje si\u0119 jednak, \u017ce katastrofa klimatyczna ju\u017c tu jest. Trzeba ludziom pozwoli\u0107 przyzna\u0107, \u017ce te zjawiska, kt\u00f3re ju\u017c w tej chwili widz\u0105, to skutek zmiany klimatu.<\/p>\n\n\n\n

Z czego mo\u017cemy zrezygnowa\u0107 dla dobra planety, a z czego na pewno nie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z niewielu rzeczy jeste\u015bmy sk\u0142onni zrezygnowa\u0107. Co prawda deklarujemy, \u017ce katastrofa klimatyczna i \u015brodowiskowa to s\u0105 istotne wyzwania, ale jeszcze nie bierzemy tego wprost do siebie. Co wi\u0119cej, nie znamy do ko\u0144ca prze\u0142o\u017cenia pomi\u0119dzy u\u017cyciem czego\u015b (na przyk\u0142ad mi\u0119sa, samochod\u00f3w czy samolot\u00f3w) a szkod\u0105 dla \u015brodowiska. Ponadto trzeba rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie rzeczy \u2013 na ile jeste\u015bmy z czego\u015b sk\u0142onni zrezygnowa\u0107 i na ile jest to dla nas uci\u0105\u017cliwe. Bo s\u0105 rzeczy, z kt\u00f3rych ch\u0119tnie rezygnujemy, bo to jest dla na \u0142atwe \u2026<\/p>\n\n\n\n

\u2026 albo zaoszcz\u0119dzimy na tym pieni\u0105dze \u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2026 i te, gdzie b\u0119dziemy si\u0119 broni\u0107 przed zmianami. Dobrym przyk\u0142adem jest ograniczenie korzystania z samochod\u00f3w. Poza miastami z dobr\u0105 komunikacj\u0105 publiczn\u0105, dojazd bez samochodu z teren\u00f3w podmiejskich jest codziennym wyzwaniem. Bez jasnej i zadowalaj\u0105cej oferty transportu publicznego trudno przeskoczy\u0107 tego typu bariery.
Co zatem mo\u017cna zmieni\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci?
Plastik przej\u0105\u0142 nasz\u0105 uwag\u0119. Mo\u017cna wycofa\u0107 jednorazowe opakowania, torby foliowe, sztu\u0107ce. 56% badanych jest gotowych z nich zrezygnowa\u0107 w ci\u0105gu 2-3 lat i tylko dla 18% spo\u015br\u00f3d nich by\u0142oby to uci\u0105\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

Czy w naszych decyzjach argument ekonomiczny jest istotny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bardzo istotny. \u015acie\u017cka ekonomiczna, m\u00f3wienie Polakom, \u017ce na czym\u015b da si\u0119 oszcz\u0119dzi\u0107, nawet w d\u0142u\u017cszej perspektywie to jest dobre rozwi\u0105zanie. A\u017c 41% Polak\u00f3w jest gotowych znacz\u0105co ograniczy\u0107 zu\u017cycie wody, a 38% czeka\u0107 z wymian\u0105 sprz\u0119tu elektronicznego dop\u00f3ki b\u0119dzie to naprawd\u0119 potrzebne. Jednak gdy trzeba na pocz\u0105tku wy\u0142o\u017cy\u0107 du\u017ce pieni\u0105dze, jak przy poprawie energooszcz\u0119dno\u015bci domu, odsetek ch\u0119tnych spada do 23%. Pieni\u0105dze to kluczowy czynnik.<\/p>\n\n\n\n

A co z ograniczeniem mi\u0119sa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To bardzo trudny w Polsce postulat. Mi\u0119so jest w tej chwili wpisane w nasz\u0105 tradycj\u0119 kulinarn\u0105. Spora cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa pami\u0119ta czasy, gdy by\u0142o bardzo trudno niedost\u0119pne. Teraz sta\u0142o si\u0119 a\u017c nadto dost\u0119pne. Polacy korzystaj\u0105 pe\u0142nymi gar\u015bciami i chc\u0105, \u017ceby tak by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Czy jedzenie mi\u0119sa sta\u0142o si\u0119 polityczne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, co wi\u0119cej dla cz\u0119\u015bci naszych rodak\u00f3w (\u2026) sta\u0142o si\u0119 kwesti\u0105 wolno\u015bci wyboru \u2013 m\u00f3c je\u015b\u0107 mi\u0119so w momencie gdy ro\u015bnie trend na wegetarianizm czy weganizm. Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 wykorzysta\u0107 jedzenie mi\u0119sa jako demonstracj\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105, b\u0119d\u0105 bronili dost\u0119pu do niego jako przejawu wolno\u015bci jednostki nad w\u0142adzami pa\u0144stwowymi i trendami, kt\u00f3rych nie akceptuj\u0105. Op\u00f3r Polaka, kt\u00f3ry lubi kark\u00f3wk\u0119 z grilla i kie\u0142bas\u0119 na \u015bniadanie jest do\u015b\u0107 du\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

A ile os\u00f3b jest gotowych zosta\u0107 aktywistami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wiem, \u017ce r\u00f3\u017cne o\u015brodki naukowe wzywaj\u0105 nas do politycznej dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej i anga\u017cowania si\u0119 na rzecz \u015brodowiska. To jest najszybsza droga do uzyskania zmian. Niestety w tym zakresie Polacy ani nie chc\u0105 tego robi\u0107, ani nie wydaje im si\u0119 to szczeg\u00f3lnie \u0142atwe. Nasza aktywno\u015b\u0107 obywatelska pozostaje na niskim poziomie. Zaufanie do instytucji pa\u0144stwowych jest niewielkie a kapita\u0142 spo\u0142eczny niski, w zwi\u0105zku z czym anga\u017cowanie si\u0119 by\u0142oby dla nas niewygodne.<\/p>\n\n\n\n

Nie wspomnia\u0142 Pan w raporcie o produkcji pr\u0105du. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wiedza o szkodliwo\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142 naszego pr\u0105du nie jest rozpowszechniona. Smog wida\u0107 a CO2<\/sub> nie. Dlatego ci\u0119\u017cko przebi\u0107 si\u0119 z komunikatem, \u017ce zmiana w energetyce jest taka wa\u017cna. Nasze badania pokazuj\u0105 jednak, \u017ce istnieje poparcie dla porzucenia energetyki w\u0119glowej: ju\u017c dzi\u015b ponad 3\/4 Polak\u00f3w jest gotowych poprze\u0107 odej\u015bcie od w\u0119gla, nawet pomimo faktu, \u017ce wi\u0105za\u0142oby si\u0119 to z uci\u0105\u017cliwo\u015bci\u0105 i trudno\u015bciami gospodarczymi.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego zatem to si\u0119 nie dzieje?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Polacy chcieliby odej\u015b\u0107 od w\u0119gla, nawet ponosz\u0105c pewne koszty. Nie maj\u0105 przy tym \u015bwiadomo\u015bci uwarunkowa\u0144 z obszaru energetyki i polityki. Dlatego, dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 b\u0119dzie mia\u0142o pa\u0144stwo wprowadzaj\u0105ce pewne zmiany. Przyk\u0142adem jest segregacja \u015bmieci \u2013 ludzie, kt\u00f3rzy zacz\u0119li to robi\u0107 \u017ceby p\u0142aci\u0107 mniej za wyw\u00f3z, po jakim\u015b czasie przyzwyczajaj\u0105 si\u0119 i s\u0105 wr\u0119cz dumni, \u017ce pomagaj\u0105 \u015brodowisku. Po kr\u00f3tkim okresie trudno\u015bci ludzie zacz\u0119li docenia\u0107 nowy system.<\/p>\n\n\n\n

Co trzeba zrobi\u0107, aby to samo zadzia\u0142a\u0142o si\u0119 w sprawie ograniczenia emisji CO2<\/sub>?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Musz\u0105 si\u0119 wy\u0142oni\u0107 liderzy, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 wiedz\u0105, co zrobi\u0107 i b\u0119d\u0105 wprowadzali zmian\u0119. Z badania wiemy, \u017ce 72% Polak\u00f3w uwa\u017ca stan Ziemi za nagl\u0105cy i jednocze\u015bnie 50% chce co\u015b zrobi\u0107, ale nie wie co. Tym samym pojawia si\u0119 pojemna przestrze\u0144 na rozwi\u0105zania i odpowiednie regulacje. Ludzie si\u0119 na to zgodz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czyli musi by\u0107 autorytet \u2026
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2026 zar\u00f3wno autorytet jak i instrument ustawodawczy, \u017ceby zmian\u0119 wprowadzi\u0107, zaczynaj\u0105c \u017cy\u0107 przyja\u017aniej \u015brodowiskowo. To si\u0119 da zrobi\u0107, tylko kto\u015b musi si\u0119 za to wzi\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czy to jest zadanie dla polityk\u00f3w?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, chocia\u017c tutaj podkre\u015bli\u0142bym jeszcze, \u017ce wa\u017cna jest konkretno\u015b\u0107 i wykonalno\u015b\u0107. Mo\u017cna na przyk\u0142ad do\u015b\u0107 \u0142atwo i bez kontrowersji wycofa\u0107 torebki jednorazowe, je\u015bli tylko zaproponuje si\u0119 dobr\u0105 alternatyw\u0119. Tak samo z transportem \u2013 wielu ludzi przesi\u0105dzie si\u0119 z samochodu, ale trzeba da\u0107 im dobr\u0105 alternatyw\u0119, a tego w wielu miejscach Polski dramatycznie brakuje. To jest optymalna forma komunikatu, kt\u00f3ry ma szans\u0119 dotrze\u0107. Konkretny problem, konkretne rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n

W ruchach ekologicznych dzia\u0142aj\u0105 g\u0142\u00f3wnie osoby o pogl\u0105dach lewicowych. Jak dotrze\u0107 do pozosta\u0142ych?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do ka\u017cdego musi i\u015b\u0107 inny przekaz. W naszym badaniu podzielili\u015bmy ludzi na sp\u00f3jne wewn\u0119trznie typy. Jest kilka takich grup i do ka\u017cdej trzeba kierowa\u0107 osobne komunikaty. Bardzo wa\u017cne jest to, \u017ce w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 aktywni, uwa\u017caj\u0105, \u017ce trzeba dzia\u0142a\u0107 oraz ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 pasywni, trudno ich b\u0119dzie sk\u0142oni\u0107 do czegokolwiek. B\u0119d\u0105 te\u017c ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 aktywnymi przeciwnikami dzia\u0142alno\u015bci pro\u015brodowiskowej. Skupienie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na tych, kt\u00f3rzy ju\u017c w tej chwili si\u0119 udzielaj\u0105 jest o tyle b\u0142\u0119dne, \u017ce trudno przeprowadzi\u0107 jakiejkolwiek trwa\u0142e zmiany bez wci\u0105gni\u0119cia w to pasywnych oraz aktywnych przeciwnik\u00f3w. Je\u015bli ludzi zaanga\u017cowanych w ochron\u0119 \u015brodowiska b\u0119dzie 10%, ale po drugiej stronie wyst\u0105pi 25% os\u00f3b ca\u0142kowicie przeciwnych i wyra\u017caj\u0105cych wol\u0119 poprzez swoich politycznych przedstawicieli, to nie ma szansy na zmian\u0119. Potrzeba dotrze\u0107 do os\u00f3b, kt\u00f3re albo s\u0105 letnio nastawione albo wr\u0119cz niech\u0119tne.<\/p>\n\n\n\n

Co nimi kieruje?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osoby niech\u0119tne maj\u0105 dwie g\u0142\u00f3wne motywacje: uwa\u017caj\u0105, \u017ce wszystkie zjawiska maj\u0105 charakter naturalny i \u017ce nie ma sensu na to wp\u0142ywa\u0107 i lepiej skupi\u0107 si\u0119 na w\u0142asnym \u017cyciu, kt\u00f3re jest znacznie wa\u017cniejsze od losu planety, albo uwa\u017caj\u0105, \u017ce katastrofa klimatyczna to \u015bciema. Obie grupy s\u0105 zosta\u0142y opisane w raporcie \u201eZiemianie atakuj\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Czy to s\u0105 ci \u201eDobrze\u017cyje\u201d i \u201eBez\u015bciemnianie\u201d?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, najwi\u0119cej negacjonist\u00f3w znajdzie si\u0119 w \u201eDobrze\u017cyjach\u201d. Powiedz\u0105 \u2013 a, takie tam, klimat zmienia\u0142 si\u0119 zawsze, to nie jest wina cz\u0142owieka, a poza tym zmiana klimatu wcale nam nie zaszkodzi. \u201eBez\u015bciemnianie\u201d z kolei potrafi\u0105 nawet troch\u0119 wiedzie\u0107 na temat katastrofy klimatycznej, tylko \u017ce si\u0119 od tego odcinaj\u0105. Istotne jest to, \u017ce r\u00f3\u017cne grupy wymagaj\u0105 r\u00f3\u017cnego komunikatu i to r\u00f3wnie\u017c jest zawarte w raporcie. Trzeba znale\u017a\u0107 do nich drog\u0119, bo to oni s\u0105 hamulcowymi procesu. I je\u015bli liczba sceptyk\u00f3w, negacjonist\u00f3w, ludzi agresywnie biernych, b\u0119dzie zbyt du\u017ca, to naprawd\u0119 ci\u0119\u017cko przeprowadzi\u0107 jakiejkolwiek zmiany.<\/p>\n\n\n\n

A jak do nich dotrze\u0107? Jak dotrze\u0107 np. do os\u00f3b o pogl\u0105dach prawicowych?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Istnieje naprawd\u0119 du\u017co w\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3re pokazuj\u0105 interes wszystkich albo wr\u0119cz wspieraj\u0105 si\u0142\u0119 Polski. Pomy\u015blmy \u2013 rolnictwo, kt\u00f3re by\u0142oby przyjazne klimatowi powinno by\u0107 rolnictwem drobnym, nieprzemys\u0142owym. Pola uprawne powinny przeplata\u0107 si\u0119 z torfowiskami, bagnami i lasami. Powinno si\u0119 traktowa\u0107 ziemi\u0119 z uwag\u0105, szacunkiem i z wykorzystaniem ekologicznych metod uprawy, bez chemii szkodliwej dla owad\u00f3w. Z\u0142\u00f3\u017cmy to w ca\u0142o\u015b\u0107, a otrzymamy tradycyjny, konserwatywny model rodzinnego rolnictwa, kt\u00f3ry jest odwr\u00f3ceniem proces\u00f3w globalizacji, dawnej domeny si\u0142 liberalnych i lewicowych. Czyli mamy wspania\u0142y materia\u0142 do tego, \u017ceby przekonywa\u0107 ludzi o konserwatywnym nastawieniu do patriotyzmu, do polsko\u015bci, do kultywacji tradycji. Tak samo rezygnacja z ruchu samochodowego oznacza\u0142aby wy\u017cszy komfort \u017cycia w miastach i bezpieczne przemieszczanie si\u0119, wi\u0119cej przestrzeni na \u017cycie, integracja spo\u0142eczna i wydarzenia lokalne. Ludzie sp\u0119dzaj\u0105cy czas razem i kwitn\u0105ce wi\u0119zi \u2013 czy nie jest to przypadkiem celem wartym uwagi?<\/p>\n\n\n\n

To brzmi do\u015b\u0107 lewicowo.
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ale to s\u0105 spo\u0142eczno\u015bci lokalne. Polacy. Wy\u017csza jako\u015b\u0107 \u017cycia dla polskiej matki z dzieckiem oraz dla rodzin, kt\u00f3re sp\u0119dzaj\u0105 czas ze sob\u0105. To jest r\u00f3wnie\u017c warto\u015b\u0107 w ten spos\u00f3b konserwatywna, buduj\u0105ca polsko\u015b\u0107 i to ma prawo si\u0119 podoba\u0107 ludziom od prawej do lewej strony. Trzeba szuka\u0107 sposob\u00f3w, aby nie dawa\u0107 zepchn\u0105\u0107 dzia\u0142alno\u015bci ekologicznej do lewicowego, w dodatku ekstremalnego naro\u017cnika. Ekstremizm, zdaniem du\u017cej cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w to np. regulacje ograniczaj\u0105ce spo\u017cycia mi\u0119sa.<\/p>\n\n\n\n

To jest ekstremizm?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, bo nikt nie rozumie, co to ma wsp\u00f3lnego z klimatem i dlatego to wygl\u0105da jak fanaberia. Brakuje oprawy komunikacyjnej, wyt\u0142umaczenia mechanizm\u00f3w, wiedzy, oraz oferty czego\u015b w zamian.<\/p>\n\n\n\n

Czego potrzebuje ruch ochrony \u015brodowiska?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Strategii, koordynacji i prze\u0142o\u017cenia na polityk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Na czym ma polega\u0107 koordynacja?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mamy r\u00f3\u017cne ruchy, kt\u00f3re maj\u0105 r\u00f3\u017cne cele statutowe i wizje, to np. jeden ruch mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 bardziej na samorz\u0105dy, a drugi na tkank\u0119 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. To jest z perspektywy odbioru spo\u0142ecznego niezb\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce temat katastrofy klimatycznej pojawia si\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto w mediach. Czego zatem brakuje?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adowo, aktywno\u015bci w internecie. Potrzebny jest aktywny udzia\u0142 w dyskusjach, kt\u00f3re si\u0119 tocz\u0105, przebijanie ba\u0144ki i aktywizacja praktyczna, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d ludzi, kt\u00f3rym ju\u017c niewiele brakuje aby si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107. Edukacja i nie pozostawianie pola na dezinformacj\u0119 i teorie spiskowe, rado\u015bnie szerzone przez my\u015bl negacjonistyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czy to, \u017ce wi\u0119cej wiem przek\u0142ada si\u0119 na zmiany w moim \u017cyciu?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, w naszym badaniu wysz\u0142o, \u017ce wiedza jest kluczem do \u201ebrania rzeczy do siebie\u201d. Do dzia\u0142ania rozumianego nie jako \u201ewyjd\u0119 na ulic\u0119\u201d, tylko \u201ezmieni\u0119 co\u015b w moim \u017cyciu\u201d. To jest skutek wiedzy, a nie wy\u017cszego poziomu strachu. Przed badaniem spodziewali\u015bmy si\u0119, \u017ce je\u015bli poka\u017cemy ludziom bardziej przera\u017caj\u0105cy scenariusz katastrofy klimatycznej to b\u0119d\u0105 bardziej sk\u0142onni do dzia\u0142ania, ale to tak nie dzia\u0142a. Nie ma r\u00f3\u017cnicowania gotowo\u015bci ludzi do dzia\u0142ania w zale\u017cno\u015bci od komunikatu. To, co ma wp\u0142yw, to wiedza. Gdy ludzie wiedz\u0105 wi\u0119cej, chc\u0105 robi\u0107 wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Nawet wyj\u015b\u0107 na ulic\u0119?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tego akurat nie zagwarantuj\u0119. Gdyby\u015bmy si\u0119 zastanawiali, do kogo kierowa\u0107 przekaz, to inne dzia\u0142anie powinno i\u015b\u0107 do tych, kt\u00f3rych trzeba tylko pchn\u0105\u0107, aby byli bardziej aktywni, a inne typy przekazu trzeba skierowa\u0107 do tych, kt\u00f3rym si\u0119 w miar\u0119 spokojnie \u017cyje i nie widz\u0105 powodu, aby cokolwiek zmienia\u0107. Zupe\u0142nie o czym innym trzeba m\u00f3wi\u0107 do tych, kt\u00f3rzy aktywnie zwalczaj\u0105 ruch ekologiczny m\u00f3wi\u0105c wr\u0119cz, \u017ce to jest \u015bciema. Bior\u0105c pod uwag\u0119 efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142ania dobrym targetem r\u00f3\u017cnych akcji jest biznes, bo biznes musi by\u0107 wyczulony na sygna\u0142y p\u0142yn\u0105ce z otoczenia spo\u0142ecznego. Je\u015bli jaki\u015b aspekt dzia\u0142alno\u015bci firmy jest niew\u0142a\u015bciwy, tak jak to by\u0142o cho\u0107by przy bankach finansuj\u0105cych inwestycje w\u0119glowe, to w wyniku nacisku mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zmiany podej\u015bcia, co \u2013 musimy zda\u0107 sobie z tego spraw\u0119 \u2013 dla banku jest naprawd\u0119 trudne. Bank, kt\u00f3ry odmawia du\u017cemu klientowi udzielenia mu kredytu traci pieni\u0105dze, dzia\u0142a wbrew swojej bran\u017cy i czasami r\u00f3wnie\u017c wbrew polityce pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Dla kogo powsta\u0142 raport \u201eZiemianie Atakuj\u0105\u201d i gdzie mo\u017cna go znale\u017a\u0107?
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powsta\u0142 dla obecnych i przysz\u0142ych przyw\u00f3dc\u00f3w \u2013 lider\u00f3w w biznesie, decydent\u00f3w politycznych i przyw\u00f3dc\u00f3w duchowych. Jak pokazuje badanie, Polacy oczekuj\u0105 zmiany, ale nie wiedz\u0105, jak j\u0105 wprowadzi\u0107 i potrzebuj\u0105 kogo\u015b, kto przekona ich jak maj\u0105 to zrobi\u0107. Chcieliby\u015bmy w imieniu ludzi wezwa\u0107 do tego, \u017ceby ci liderzy si\u0119 stawili i \u017ceby zacz\u0119li zar\u00f3wno bra\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za sytuacj\u0119, jak i zaprowadza\u0107 porz\u0105dek, kt\u00f3ry jest w tej chwili wymagany. Polacy za naszym po\u015brednictwem m\u00f3wi\u0105 \u2013 potrzebujemy przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy rozumiej\u0105 zagro\u017cenia ekologiczne. Raport proponujemy te\u017c organizacjom pozarz\u0105dowym, kt\u00f3rych zadaniem jest ochrona \u015brodowiska przed katastrof\u0105 klimatyczn\u0105 i wszystkim ludziom dobrej woli. Jest dost\u0119pny za darmo na stronie ziemianieatakuja.pl<\/p>\n\n\n\n

Krzysztof Jod\u0142owski<\/a> (41 l.), Account Director w agencji badawczej Kantar Polska<\/a>. Absolwent WFiS UW i Studi\u00f3w Wschodnich UW, od 18 lat zajmuje si\u0119 badaniem polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa w ramach socjologicznych projekt\u00f3w komercyjnych i naukowych. Znajduje wsp\u00f3lny j\u0119zyk z przedstawicielami ka\u017cdej grupy spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

Autor wywiadu: Bernard Swoczyna<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/ziemianarozdrozu.pl\/wywiad-z-krzysztofem-jodlowskim-2\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polacy martwi\u0105 si\u0119 zniszczeniem \u015brodowiska naturalnego, ale nie wiedz\u0105, co z tym zrobi\u0107. W wywiadzie dla Ziemi na Rozdro\u017cu Krzysztof Jod\u0142owski, wsp\u00f3\u0142autor prze\u0142omowego raportu \u201eZiemianie Atakuj\u0105\u201d przygotowanego przez Kantar Polska, opowiada o spo\u0142ecznych postawach wobec katastrofy klimatycznej, problemie inercji i negacji, oraz o tym co zrobi\u0107, aby ludzie zmienili swoje […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2205"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2205"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2207,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2205\/revisions\/2207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}