{"id":2326,"date":"2024-07-25T07:16:20","date_gmt":"2024-07-25T05:16:20","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2326"},"modified":"2024-07-25T07:16:21","modified_gmt":"2024-07-25T05:16:21","slug":"nature-restoration-law-andrzej-jermaczek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2326","title":{"rendered":"Nature restoration law – Andrzej Jermaczek"},"content":{"rendered":"\n

Jest z panem coraz gorzej, wkr\u00f3tce pan umrze, ale prosz\u0119 si\u0119 nie martwi\u0107, ci\u0105gle mierzymy panu puls i b\u0119dziemy to robi\u0107 a\u017c do ko\u0144ca. Tak najkr\u00f3cej mo\u017cna stre\u015bci\u0107 dotychczasowy stosunek pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, w tym Polski, do sztandarowego elementu unijnej ochrony przyrody jakim jest ochrona siedlisk przyrodniczych czyli naturalnych typ\u00f3w ekosystem\u00f3w uznanych w Unii za zagro\u017cone np. jezior lobeliowych, \u0142\u0105k trz\u0119\u015blicowych, torfowisk wysokich czy las\u00f3w \u0142\u0119gowych. Od roku 1992 gin\u0105ce siedliska przyrodnicze s\u0105 w Unii Europejskiej chronione na mocy Dyrektywy Siedliskowej, przede wszystkim w sieci obszar\u00f3w Natura 2000, jednak podejmowane dotychczas dzia\u0142ania lub zaniechania, cho\u0107 dla wielu typ\u00f3w siedlisk by\u0107 mo\u017ce zahamowa\u0142y post\u0119puj\u0105c\u0105 degradacj\u0119, nie spowodowa\u0142y znacz\u0105cej poprawy ich stanu ochrony. Wyniki oceny stanu ochrony siedlisk przyrodniczych w Polsce, zaprezentowane w ostatnim dost\u0119pnym raporcie przedstawionym Komisji Europejskiej w roku 2019, zawieraj\u0105 dane dla 81 typ\u00f3w siedlisk. Na koniec okresu obj\u0119tego sprawozdaniem, obejmuj\u0105cego lata 2013-2018 stan ochrony zaledwie oko\u0142o 20% z nich by\u0142 w\u0142a\u015bciwy (w dokumentach \u201eunijnych\u201d oznaczany symbolem FV), siedliska w stanie niezadowalaj\u0105cym (U1) stanowi\u0142y oko\u0142o 43%, a siedliska w stanie z\u0142ym (U2) oko\u0142o 35%. Stan ochrony oko\u0142o 2% siedlisk by\u0142 nieznany (XX).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla stanu ochrony siedlisk przyrodniczych w Polsce, podobnie zreszt\u0105 jak w ca\u0142ej Europie, jest szeroko rozumiana dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka lub jej zaniechanie. Jeziora degraduj\u0105 zanieczyszczania i eutrofizacja w\u00f3d, mokrad\u0142a obni\u017canie si\u0119 poziomu w\u00f3d gruntowych, \u0142\u0105ki gin\u0105 w wyniku osuszania i zmian sposob\u00f3w u\u017cytkowania, lasy w wyniku nadmiernych wycinek. \u0141\u0105cznie z intensyfikacj\u0105 dzia\u0142ania czynnik\u00f3w zwi\u0105zanych z post\u0119puj\u0105cymi zmianami klimatycznymi (tak\u017ce b\u0119d\u0105cych skutkiem dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka) oddzia\u0142ywania antropogeniczne s\u0105 przyczyn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci niekorzystnych zmian zachodz\u0105cych w siedliskach przyrodniczych. A z\u0142y stan siedlisk to wyrok dla tysi\u0119cy powi\u0105zanych z nimi zagro\u017conych gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego ochrona siedlisk przyrodniczych w Nature Restoration Law, a raczej zmuszenie pa\u0144stw cz\u0142onkowskich do powa\u017cniejszego i skuteczniejszego przeciwdzia\u0142ania pogarszaniu si\u0119 ich stanu, jest jednym z najistotniejszych element\u00f3w rozporz\u0105dzenia. Zgodnie z tre\u015bci\u0105 artyku\u0142u 4 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie musz\u0105 wdro\u017cy\u0107 \u015brodki ochronne niezb\u0119dne do doprowadzenia do dobrego stanu siedlisk przyrodniczych wymienionych w aneksie do rozporz\u0105dzenia\u2013 do roku 2030 na 30% area\u0142u, do roku 2040 na 60% area\u0142u, a do roku 2050 na 90% area\u0142u. Warto\u015bci te nie dotycz\u0105 pojedynczych siedlisk lecz grup w jakie zestawiono je w rozporz\u0105dzeniu (np. las\u00f3w, mokrade\u0142, w\u00f3d z aluwiami). Zapisy dotycz\u0105 tak\u017ce siedlisk poza obszarami Natura 2000. Lista siedlisk l\u0105dowych odpowiada siedliskom \u201enaturowym\u201d, natomiast lista siedlisk morskich jest inna i szersza.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie musz\u0105 w przygotowywanych na mocy rozporz\u0105dzenia planach krajowych, okre\u015bli\u0107 referencyjne zasoby poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w siedlisk i odtworzy\u0107 brakuj\u0105ce zasoby do wielko\u015bci podanych wcze\u015bniej dla ka\u017cdej z grup siedlisk. Wyb\u00f3r obszar\u00f3w do w\/w dzia\u0142a\u0144 ma nast\u0119powa\u0107 na podstawach naukowych. Pa\u0144stwa musz\u0105 tak\u017ce zagwarantowa\u0107, \u017ce udzia\u0142 area\u0142u siedlisk we w\u0142a\u015bciwym stanie ochrony b\u0119dzie wzrasta\u0142, a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia 90% oraz zapewni\u0107 niepogarszanie stanu siedlisk przyrodniczych wymienionych w aneksie rozporz\u0105dzenia, nie tylko w obszarach Natura 2000, ale ca\u0142ym krajowym areale. Cho\u0107 przewidziano wyj\u0105tki – mo\u017ce nimi by\u0107 si\u0142a wy\u017csza, nieuniknione konsekwencje zmian klimatycznych lub nadrz\u0119dny interes publiczny, jednak przy braku rozwi\u0105za\u0144 alternatywnych, a na obszarach Natura 2000 dodatkowo z zapewnieniem kompensacji.<\/p>\n\n\n\n

Przez wszystkie te lata, od wst\u0105pienia Polski do Unii Europejskiej i pocz\u0105tku wdra\u017cania programu Natura 2000, naiwnie my\u015bla\u0142em, \u017ce obowi\u0105zek niepogarszania stanu siedlisk przyrodniczych, a tak\u017ce obowi\u0105zek ich odtwarzania i utrzymania w dobrym stanie w skali ca\u0142ego kraju, wynikaj\u0105 z zapis\u00f3w samej Dyrektywy Siedliskowej i jej transpozycji do prawa krajowego. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce te wszystkie, prowadzone z du\u017cym nak\u0142adem si\u0142 i \u015brodk\u00f3w monitoringi, oceny stan\u00f3w ochrony i trend\u00f3w jakim podlegaj\u0105 zagro\u017cone siedliska, s\u0105 po to, \u017ceby stara\u0107 si\u0119 poprawi\u0107 ich stan ochrony. \u017be wnioski z nich wyp\u0142ywaj\u0105ce pos\u0142u\u017c\u0105 administracji rz\u0105dowej, a tak\u017ce wszystkim innym podmiotom, kt\u00f3rych ustawowym obowi\u0105zkiem jest skuteczna ochrona przyrody, dla podejmowaniu konkretnych, coraz bardziej skutecznych dzia\u0142a\u0144. Nic bardziej mylnego. Wygl\u0105da na to, \u017ce tak jak dyrektora Regionalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska nikt nie rozlicza z liczby utworzonych rezerwat\u00f3w czy stosunku decyzji odmawiaj\u0105cych realizacji szkodliwych dla przyrody przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 do tych uzgadniaj\u0105cych, tak administracji krajowej nikt nie rozlicza ze stanu ochrony gin\u0105cych siedlisk czy gatunk\u00f3w w skali kraju. Bo co by si\u0119 niby mia\u0142o sta\u0107 gdyby monitoring wykaza\u0142, \u017ce stan wszystkich siedlisk chronionych uleg\u0142 drastycznemu pogorszeniu i jest z\u0142y? Gdyby kto\u015b si\u0119 nawet czepia\u0142 wystarczy\u0142oby kr\u00f3tkie \u201enie mamy pa\u0144skiego p\u0142aszcza, i co nam pan zrobi?\u201d Monitoring jest wi\u0119c swego rodzaju \u201ekronik\u0105 upadku\u201d, i w zasadzie tylko tym. To co\u015b jak raporty NIk, kt\u00f3rymi nikt si\u0119 ju\u017c od dawna nie przejmuje.<\/p>\n\n\n\n

Z zapis\u00f3w NRL wynika ni mniej ni wi\u0119cej, tylko, \u017ce \u201estarej\u201d Unii ponad 30, lat zaj\u0119\u0142o doj\u015bcie do tego, \u017ceby w ko\u0144cu napisa\u0107 wprost, \u017ce kraje cz\u0142onkowskie musz\u0105 odtwarza\u0107 gin\u0105ce siedliska, a przede wszystkim skutecznie zapobiega\u0107 pogarszaniu ich stanu. Prawdopodobnie w latach 90-tych ubieg\u0142ego wieku, kiedy tworzono Dyrektyw\u0119 i powstawa\u0142 program Natura 2000 nikomu nie przysz\u0142o do g\u0142owy, \u017ce mo\u017cna my\u015ble\u0107 inaczej. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce naprawd\u0119 mo\u017cna. Tak wi\u0119c rozporz\u0105dzenie o NRL jest bez w\u0105tpienia potrzebne. Cho\u0107by po to, \u017ceby konketniej pokaza\u0107 cele jakie powinno si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 i kierunki w jakich zmierza\u0107, \u017ceby przysz\u0142y \u015bwiat sta\u0142 si\u0119 ciut lepszy, a przynajmniej nadawa\u0142 si\u0119 do \u017cycia. Wielka szkoda, \u017ce przez te wszystkie lata poszczeg\u00f3lne kraje same do tych odkrywczych wniosk\u00f3w nie dosz\u0142y, a niekt\u00f3rym tak\u017ce dzi\u015b trzeba je si\u0142\u0105 narzuca\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czy w wyniku przyj\u0119cia rozporz\u0105dzenia co\u015b si\u0119 zmieni, a stan zagro\u017conych siedlisk zacznie si\u0119 nagle poprawia\u0107? Du\u017co zale\u017cy od zmiany sposobu my\u015blenia o zadaniach administracji odpowiedzialnej za ochron\u0119 przyrody i stawianych jej wymog\u00f3w. Dzi\u015b, gdyby kto\u015b w obszarze Natura 2000 zaora\u0142 wszystkie niele\u015bne siedliska Natura 2000, a le\u015bne wyci\u0105\u0142, i nie znalaz\u0142by si\u0119 nikt, kto w ramach obywatelskiej odpowiedzialno\u015bci podni\u00f3s\u0142by alarm, pies z kulaw\u0105 nog\u0105 by si\u0119 tym nie zainteresowa\u0142. Gdyby szeregowy pracownik RDO\u015a, organu odpowiedzialnego za ochron\u0119 przyrody, w drodze do pracy lub na urlop przeje\u017cd\u017ca\u0142 obok i chcia\u0142 zareagowa\u0107, w najlepszym razie otrzyma\u0142by od prze\u0142o\u017conych reprymend\u0119, bo przecie\u017c nikt \u201esprawy\u201d nie zg\u0142asza\u0142, wi\u0119c jej nie ma. O tym, \u017ce co\u015b jest nie tak RDO\u015a m\u00f3g\u0142by oficjalnie dowiedzie\u0107 si\u0119 np. za 10 lat, przy okazji inwentaryzacji do kolejnego planu zada\u0144 ochronnych. I je\u015bli my\u015blicie, \u017ce w\u00f3wczas podj\u0119te zosta\u0142by jakie\u015b kroki, kto\u015b szuka\u0142by winnych i pr\u00f3bowa\u0142by ich poci\u0105gn\u0105\u0107 do odpowiedzialno\u015bci, to si\u0119 bardzo mylicie. Po prostu w pewnym momencie krajowy monitoring wykaza\u0142by, \u017ce stan takich i takich siedlisk, dotychczas w\u0142a\u015bciwy, osi\u0105gn\u0105\u0142 stan z\u0142y, i \u017ce prawdopodobnie winne s\u0105 \u201eoddzia\u0142ywania antropogeniczne\u201d. Kropka. Pewnie \u201eUnia\u201d w ko\u0144cu da\u0142aby \u015brodki na \u201eodtwarzanie\u201d, ale w\u0142a\u015bciwie kto i po co mia\u0142by o nie wyst\u0119powa\u0107? Mo\u017cna si\u0119 na to co pisz\u0119 oburza\u0107, mo\u017ce odrobin\u0119 przerysowuj\u0119, ale z grubsza naprawd\u0119 tak to wygl\u0105da. To jak my\u015bli i jak dzia\u0142a administracja r\u00f3\u017cnych szczebli, zale\u017cy od stanowi\u0105cego podstawy jej dzia\u0142ania prawa i jego interpretacji, ale jeszcze bardziej od tego czego oczekuj\u0105 od niej rz\u0105dz\u0105cy, a od rz\u0105dz\u0105cych wyborcy. P\u00f3ki co, wygl\u0105da na to, \u017ce poza kr\u00f3tkim okresem w latach 90-tych ubieg\u0142ego wieku, taka forma (nie)istnienia i (nie)skuteczno\u015bci ochrony przyrody, nie tylko kolejnym ekipom rz\u0105dz\u0105cym, ale tak\u017ce nam (prawie)wszystkim bardzo odpowiada.<\/p>\n\n\n\n

Ale b\u0105d\u017amy dobrej my\u015bli. Tym razem w NRL zapisano, wydaje si\u0119, \u017ce konkretnie, \u017ce pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie musz\u0105 opracowa\u0107 krajowe plany odtwarzania ekosystem\u00f3w zapewniaj\u0105ce wykonanie powy\u017cszych obowi\u0105zk\u00f3w, obejmuj\u0105ce perspektyw\u0119 do roku 2050, z celami okresowymi. Plany okre\u015bl\u0105 mi\u0119dzy innymi, w ramach wynikaj\u0105cych z rozporz\u0105dzenia, cele dla poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w siedlisk i gatunk\u00f3w, \u015brodki ochronne i obszary wybrane do ich odtwarzania, monitoring i ocen\u0119 efektywno\u015bci. Projekty plan\u00f3w maj\u0105 powsta\u0107 w ci\u0105gu 2 lat od wej\u015bcia w \u017cycie rozporz\u0105dzenia i b\u0119d\u0105 podlega\u0107 ocenie Komisji Europejskiej, kt\u00f3rej spostrze\u017cenia pa\u0144stwa s\u0105 obowi\u0105zane wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119. Plany b\u0119d\u0105 podlega\u0142y rewizji co najmniej raz na 10 lat. Gdy post\u0119p b\u0119dzie niewystraczaj\u0105cy z punktu widzenia og\u00f3lnych cel\u00f3w, plany musz\u0105 by\u0107 uzupe\u0142nione o dodatkowe \u015brodki. Gdy Komisja Europejska uzna, \u017ce post\u0119p nie jest wystarczaj\u0105cy, mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 przedstawiania jej odpowiednio rozszerzonego planu. W rozporz\u0105dzeniu zapisano tak\u017ce wprost, \u017ce wszyscy maj\u0105cy w tym uzasadniony interes, w tym wszystkie organizacje ekologiczne, musz\u0105 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaskar\u017cenia krajowych plan\u00f3w odbudowy do s\u0105du. Bardzo prawdopodobne jest wi\u0119c, \u017ce wszystko ostatecznie sko\u0144czy si\u0119 w s\u0105dzie.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze jednak, \u017ce ci\u0105gle monitorujemy. I b\u0119dziemy monitorowa\u0107, a\u017c do ko\u0144ca!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jest z panem coraz gorzej, wkr\u00f3tce pan umrze, ale prosz\u0119 si\u0119 nie martwi\u0107, ci\u0105gle mierzymy panu puls i b\u0119dziemy to robi\u0107 a\u017c do ko\u0144ca. Tak najkr\u00f3cej mo\u017cna stre\u015bci\u0107 dotychczasowy stosunek pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, w tym Polski, do sztandarowego elementu unijnej ochrony przyrody jakim jest ochrona siedlisk przyrodniczych czyli naturalnych typ\u00f3w ekosystem\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2327,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2326"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2328,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions\/2328"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}