{"id":2394,"date":"2026-04-28T21:17:20","date_gmt":"2026-04-28T19:17:20","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2394"},"modified":"2026-04-28T21:17:22","modified_gmt":"2026-04-28T19:17:22","slug":"prof-dr-hab-inz-tomasz-heese-dr-inz-katarzyna-pikula-retencja-jeziorna-zagrozenia-dla-jakosci-wod-i-zasady-wyboru-jezior-do-stabilizacji-poziomu-wody","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=2394","title":{"rendered":"prof. dr hab. in\u017c. Tomasz Heese, dr in\u017c. Katarzyna Piku\u0142a &#8211; Retencja jeziorna &#8211; zagro\u017cenia dla jako\u015bci w\u00f3d i zasady wyboru jezior do stabilizacji poziomu wody."},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"prof. dr hab. in\u017c. Tomasz Heese, dr in\u017c. Katarzyna Piku\u0142a, PK - Retencja jeziorna\" width=\"750\" height=\"422\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/5n1R-Gvxwmg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Retencja jeziorna &#8211; zagro\u017cenia dla jako\u015bci w\u00f3d i zasady wyboru jezior do stabilizacji poziomu wody.<\/p>\n\n\n\n<p>prof. dr hab. in\u017c. Tomasz Heese, dr in\u017c. Katarzyna Piku\u0142a, Laboratorium Gospodarki Wodnej, Politechnika Koszali\u0144ska<\/p>\n\n\n\n<p>Retencja to zdolno\u015b\u0107 dorzecza, zlewni lub innej jednostki przestrzennej do magazynowania wody w krajobrazie, glebie, warstwach wodono\u015bnych, kt\u00f3ra jest kszta\u0142towana przez czynniki abiotyczne i biotyczne. Sam\u0105 retencj\u0119 naturaln\u0105 w zlewni rzecznej mo\u017cemy podzieli\u0107 na retencj\u0119: krajobrazow\u0105, glebow\u0105, retencj\u0119 w\u00f3d gruntowych, retencj\u0119 w\u00f3d podziemnych i retencj\u0119 w\u00f3d powierzchniowych. Wa\u017cnym elementem tak interpretowanej retencji jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 sterowania lub nie gromadzonej wody. Retencja sterowana, zak\u0142ada retencj\u0119 wody w podpi\u0119trzonych jeziorach w oparciu o urz\u0105dzenia regulacyjne pozwalaj\u0105ce na sterowanie ilo\u015bci\u0105 odprowadzanej wody. Aktualnie coraz cz\u0119\u015bciej rozwa\u017cane s\u0105 metody sterowania odp\u0142ywem z podpi\u0119trzanych\/stabilizowanych jezior z zastosowaniem naturalnych lub semi-naturalnych rozwi\u0105za\u0144 bez potrzeby budowania jaz\u00f3w czy sta\u0142ych prog\u00f3w. Retencja niesterowana polega mi\u0119dzy innymi na spowolnieniu, zmniejszeniu lub zatrzymaniu odp\u0142ywu ze zlewni rzecznej bez mo\u017cliwo\u015bci sterowania wielko\u015bci\u0105 odp\u0142ywu.<br>Jeziora w kszta\u0142towaniu odp\u0142ywu spe\u0142niaj\u0105 dwie podstawowe role: wyr\u00f3wnuj\u0105c\u0105 i drenuj\u0105c\u0105. Jeziora wyr\u00f3wnuj\u0105 odp\u0142yw rzeczny poprzez magazynowanie wody w okresach jej nadmiaru (wezbra\u0144) i oddaj\u0105 w okresach deficyt\u00f3w. W du\u017cych systemach rzeczno-jeziornych rola wyr\u00f3wnawcza jezior maleje wraz z biegiem rzeki, jeziora na ko\u0144cu systemy zwykle przepuszczaj\u0105 fal\u0119 wezbraniow\u0105 w postaci niezmienionej. Dzia\u0142ania dotycz\u0105ce retencji jeziornej , musz\u0105 si\u0119 koncentrowa\u0107 w ramach potencjalnej zdolno\u015b\u0107 dorzecza, zlewni lub innej jednostki przestrzennej do magazynowania wody w krajobrazie, glebie i warstwach wodono\u015bnych. Wpisuje si\u0119 to w aktualizowany Planu Przeciwdzia\u0142aniu Skutkom Suszy (aPPSS) oraz Program Przeciwdzia\u0142ania Niedoborom Wody (PPNW-2022-2027 z perspektywa do 2030).<br>Najwa\u017cniejszym zadaniem przy podpi\u0119przaniu\/stabilizacji poziomu w\u00f3d w jeziorze jest minimalizacja negatywnych oddzia\u0142ywa\u0144 na stan ekologiczny w\u00f3d jeziornych oraz ciek\u00f3w na odcinkach poni\u017cej jeziora. Dzia\u0142ania projektowe musz\u0105 by\u0107 poprzedzone analiz\u0105 batymetrii jezior, ukszta\u0142towania terenu, zagospodarowania zlewni oraz dynamiki stan\u00f3w wody w jeziorze. Badania przedprojektowe, przed realizacj\u0105 inwestycji, musz\u0105 obejmowa\u0107 ocen\u0119 stanu ekologicznego we wszystkich strefach \u017cycia jeziora do profundalu po litoral. Ocen\u0119 zmian zachodz\u0105cych w ekosystemie, po realizacji inwestycji, realizujemy na podstawie zaplanowanego kilkuletniego monitoringu od pelagialu (fito- i zooplankton), profundalu (makrozoobentos), litoralu (makrofity) po gospodark\u0119 rybacko-w\u0119dkarsk\u0105.<br>Stabilizacja poziomu wody w jeziorze powoduje szereg zmian w morfologii zbiornika, parametrach fizykochemicznych wody czy cechach biologicznych. Wi\u0119cej zmian zaobserwujemy w jeziorach p\u0142ytkich z p\u0142ask\u0105 mis\u0105 jeziorn\u0105 gdzie zwi\u0119kszamy powierzchni\u0119 jeziora przy niewielkiej retencji. Przy jeziorach o stromych brzegach przy niewielkich zmianach powierzchni mamy wyra\u017aniejszy wzrost retencji. G\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0105 jezior w systemie rzeczno-jeziornym jest regulowanie odp\u0142ywu i jego wyr\u00f3wnanie, kt\u00f3re jest zale\u017cne od obj\u0119to\u015bci jeziora oraz jego miejsca po\u0142o\u017cenia w dorzeczu. Rola jezior w kszta\u0142towaniu odp\u0142ywu systemu rzeczno-jeziornego jest mo\u017cliwa do oceny na podstawie wykonania szczeg\u00f3\u0142owego bilansu wodnego. W systemie b\u0119dziemy mieli jeziora, wyr\u00f3wnuj\u0105ce odp\u0142yw (zachowuj\u0105 si\u0119 podobnie jak zbiorniki retencyjne), przep\u0142ywowe (dop\u0142yw r\u00f3wny jest odp\u0142ywowi) i drenuj\u0105ce wody podziemne (odp\u0142yw z jeziora jest wi\u0119kszy od dop\u0142ywu).<br>Jeziora zak\u0142\u00f3caj\u0105 transport materii biogennej. Wskutek spadku energii kinetycznej wody nast\u0119puje akumulacja materii allochtonicznej i autochtonicznej w postaci osad\u00f3w. Dobry plan stabilizacji poziomu w\u00f3d jeziora musi obejmowa\u0107 szczeg\u00f3\u0142owe rozwi\u0105zania dla obszar\u00f3w przybrze\u017cnych. Dla przyk\u0142adu przybrze\u017cne \u015brodowiska z du\u017c\u0105 akumulacj\u0105 trofu, w warunkach naturalnych s\u0105 zalewane okresowo przy wysokich stanach jeziora i to zwykle wiosn\u0105. Inaczej w warunkach pi\u0119trzenia kiedy s\u0105 zalane ca\u0142y rok lub przez kilka miesi\u0119cy. Prowadzi to do wielu niekorzystnych zmian w tym do wymywania materii organicznej w kierunku toni wodnej tj. otwartego plosa. Jednym z rozwi\u0105za\u0144, szczeg\u00f3lnie przy znacznych powierzchniach takiego siedliska, jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie takiego obszaru z zakresu retencji np. poprzez obwa\u0142owania. Tworzy si\u0119 dodatkowe siedliska wodno-b\u0142otne zwi\u0119kszaj\u0105ce potencja\u0142 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci i kumulacji materii organicznej (dodatkowe siedliska dla p\u0142az\u00f3w, gad\u00f3w, ptak\u00f3w i ro\u015blinno\u015bci b\u0142otna czy typowo torfowej).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Retencja jeziorna &#8211; zagro\u017cenia dla jako\u015bci w\u00f3d i zasady wyboru jezior do stabilizacji poziomu wody. prof. dr hab. in\u017c. Tomasz Heese, dr in\u017c. Katarzyna Piku\u0142a, Laboratorium Gospodarki Wodnej, Politechnika Koszali\u0144ska Retencja to zdolno\u015b\u0107 dorzecza, zlewni lub innej jednostki przestrzennej do magazynowania wody w krajobrazie, glebie, warstwach wodono\u015bnych, kt\u00f3ra jest kszta\u0142towana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2395,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2396,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2394\/revisions\/2396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}