{"id":507,"date":"2013-07-20T07:55:00","date_gmt":"2013-07-20T05:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=507"},"modified":"2020-10-01T20:06:11","modified_gmt":"2020-10-01T18:06:11","slug":"wszechobecne-dioksyny-zaburzaja-prawidlowe-funkcjonowanie-ukladu-rozrodczego-ludzi-i-zwierzat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/?p=507","title":{"rendered":"20.07.2013 – Wszechobecne dioksyny zaburzaj\u0105 prawid\u0142owe funkcjonowanie uk\u0142adu rozrodczego ludzi i zwierz\u0105t"},"content":{"rendered":"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: biotechnologia.pl<\/a>, 20.07.2013<\/p>\n\n\n\n

Wszechobecne dioksyny zaburzaj\u0105 prawid\u0142owe funkcjonowanie uk\u0142adu rozrodczego ludzi i zwierz\u0105t<\/h5>\n\n\n\n
\"Wszechobecne<\/figure><\/div>\n\n\n\n
Dioksyny to w wi\u0119kszo\u015bci \nuboczne produkty przemys\u0142owej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. S\u0105 to biologicznie\n czynne substancje, kt\u00f3re wraz z fitoestrogenami i mikoestrogenami mog\u0105 \nmodulowa\u0107 funkcje organizm\u00f3w \u017cywych. Oszacowanie bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu \ndioksyn na funkcjonowanie ludzkiego organizmu mo\u017cliwe jest jedynie po \nniezamierzonej ekspozycji cz\u0142owieka na te toksyczne substancje (awarie, \nwypadki), po kt\u00f3rych odnotowano liczne patologie.<\/h6>\n\n\n\n

Do halogenowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (HAH; ang. halogenated aromatic hydrocarbon) zaliczamy polichlorowane dibenzo-p<\/em>-dioksyny\n (PCDD), polichlorowane dibenzofurany (PCDF) oraz polichlorowane \nbifenyle (PCB). Zwi\u0105zki te zbudowane s\u0105 z atom\u00f3w w\u0119gla, wodoru oraz \nchloru. PCDD oraz PCDF cz\u0119sto klasyfikowane s\u0105 jako dioksyny . Te \nbezbarwne i bezwonne substancje charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 stabilno\u015bci\u0105 i \nodporno\u015bci\u0105 na rozk\u0142ad biologiczny, fotochemiczny, chemiczny, a tak\u017ce \n\u0142atw\u0105 rozpuszczalno\u015bci\u0105 w substancjach organicznych. Dzi\u0119ki tym cechom \ndioksyny wykazuj\u0105 tendencj\u0119 do akumulowania si\u0119 w tkankach ro\u015blinnych i \nzwierz\u0119cych tkankach t\u0142uszczowych.<\/p>\n\n\n\n

Najbardziej toksyczn\u0105 substancja w\u015br\u00f3d dioksan jest 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p<\/em>-dioksyna\n (TCDD). Dioksyny charakteryzuj\u0105 si\u0119 d\u0142ugim okresem retencji zar\u00f3wno w \norganizmach \u017cywych jak i w \u015brodowisku. W glebie okres p\u00f3\u0142trwania tych \nzwi\u0105zk\u00f3w mo\u017ce si\u0119ga\u0107 nawet 100 lat, w organizmach gryzoni od 12 do 24 \ndni, a w organizmie cz\u0142owieka od 7 do 10 lat.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/
Wz\u00f3r chemiczny 2,3,7,8-tetrachlorodobenzo-p<\/em>-dioksyny (TCDD)<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

PCDD i PCDF s\u0105 ubocznymi produktami przemys\u0142owej dzia\u0142alno\u015bci \ncz\u0142owieka. Powstaj\u0105 one podczas produkcji niekt\u00f3rych chemikali\u00f3w (np. \nherbicyd\u00f3w, fungicyd\u00f3w, pestycyd\u00f3w, farb), papieru oraz towarzysz\u0105 \nprocesom zwi\u0105zanym z metalurgi\u0105 \u017celaza i stali. Znacz\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em \ndioksyn jest r\u00f3wnie\u017c niekontrolowane spalanie odpad\u00f3w komunalnych, \nspalanie paliw (sta\u0142ych, ciek\u0142ych i gazowych), paleniska domowe oraz \ntransport samochodowy. Naturalnym \u017ar\u00f3d\u0142em dioksyn s\u0105 po\u017cary las\u00f3w oraz \nwybuchy wulkan\u00f3w. Dioksyny powstaj\u0105 tam gdzie materia\u0142 organiczny \nzawieraj\u0105cy chlor spalany jest w warunkach niedoboru tlenu. Dioksyny \nobecne s\u0105 w powietrzu, glebie i wodzie, sk\u0105d przedostaj\u0105 si\u0119 do \norganizm\u00f3w ro\u015blinnych i zwierz\u0119cych. Ustalono, \u017ce 97% dioksyn dostaje \nsi\u0119 do organizmu cz\u0142owieka drog\u0105 pokarmow\u0105 (z mi\u0119sem, produktami \nmleczarskimi oraz jajami kurzymi), pozosta\u0142a cze\u015b\u0107 wch\u0142aniana jest drog\u0105\n oddechow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po raz pierwszy skutki dzia\u0142ania dioksyn opisano w 1968 roku, kiedy w\n zachodniej Japonii, 2000 os\u00f3b zachorowa\u0142o na tzw. chorob\u0119 Yusho. Typowe\n objawy tej choroby to schorzenia sk\u00f3ry (wysypka, rogowacenie mieszkowe,\n zmiana pigmentacji sk\u00f3ry), powi\u0119kszenie tarczycy, zapalenie oskrzeli, \nuszkodzenie w\u0105troby, upo\u015bledzenie odporno\u015bci humoralnej i kom\u00f3rkowej, \nobwodowa neuropatia czuciowa oraz zaburzenia miesi\u0105czkowania u kobiet. \nChoroba Yusho zwi\u0105zana by\u0142a ze spo\u017cyciem oleju ry\u017cowego \nzanieczyszczonego wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 PCB i PCDF. Analiza \u015bmiertelnych \nprzypadk\u00f3w tej choroby ujawni\u0142a wysok\u0105 liczb\u0119 zgon\u00f3w spowodowanych \nnowotworem z\u0142o\u015bliwym w\u0105troby i p\u0142uc szczeg\u00f3lnie licznych u m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n

Innym przypadkiem ekspozycji cz\u0142owieka na dioksyny jest katastrofa w \nSeveso we W\u0142oszech (1976), gdzie do wybuchu dosz\u0142o w fabryce \nprodukuj\u0105cej trichlorofenol (TCP; pestycyd). W wyniku tej katastrofy do \natmosfery dosta\u0142o si\u0119 kilka kilogram\u00f3w TCDD. Po latach w tej okolicy u \nobu p\u0142ci odnotowano liczne, \u015bmiertelne przypadki spowodowane nowotworami\n uk\u0142adu limfatycznego i szpiku kostnego. Ponadto, obserwowano nowotwory \nw\u0105troby cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce u kobiet oraz nowotwory p\u0142uc liczniejsze u \nm\u0119\u017cczyzn. Nie odnotowano natomiast przypadk\u00f3w \u015bmiertelnych spowodowanych\n rakiem piersi. Ekspozycja cz\u0142owieka na dioksyny wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z \nproblemami dermatologicznymi (np. tr\u0105dzik chlorowy; ang. chloracne), \nnieprawid\u0142owo\u015bciami w funkcjonowaniu uk\u0142adu pokarmowego, uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia\n oraz wzrostem poziomu enzym\u00f3w w\u0105trobowych. W surowicy krwi os\u00f3b \nnara\u017conych na wysokie st\u0119\u017cenia dioksyn wykazano pozytywnie skorelowany \nze st\u0119\u017ceniem TCDD, poziom tyroksyny (T3<\/sub>).<\/p>\n\n\n\n

Odnotowano r\u00f3wnie\u017c szkodliwy wp\u0142yw dioksyn na ci\u0105\u017c\u0119 i p\u00f3\u017aniejszy \npostnatalny rozw\u00f3j dzieci nara\u017conych na dzia\u0142anie dioksyn podczas \u017cycia \np\u0142odowego. U matek eksponowanych na dioksyny obserwowano m. in. \nspontaniczne poronienia oraz niskie masy urodzeniowe i defekty rozwojowe\n ich dzieci. Ponadto, Pluim i in. powi\u0105zali nieprawid\u0142owo\u015bci w \nfunkcjonowaniu gruczo\u0142u tarczycowego u dzieci, z ekspozycj\u0105 ich matek na\n dioksyny w okresie ci\u0105\u017cy. Dioksyny, obecne w mleku karmi\u0105cych matek, \npowodowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c zahamowanie rozwoju o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego, \nzmiany w behawiorze oraz stomatologiczne defekty rozwojowe u dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Wykazano r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw dioksyn na funkcjonowanie uk\u0142adu rozrodczego. W\n populacji os\u00f3b eksponowanych na dioksyny odnotowano zwi\u0119kszon\u0105 liczb\u0119 \nurodze\u0144 dziewczynek. Najcz\u0119\u015bciej spotykane s\u0105 jednak zmiany w \nwydzielaniu hormon\u00f3w p\u0142ciowych oraz zmiany w budowie tkanek uk\u0142adu \nrozrodczego np. endometrioza. W surowicy krwi ludzi nara\u017conych na \nwysokie st\u0119\u017cenia dioksyn obserwowano obni\u017cone st\u0119\u017cenie testosteronu i \npodwy\u017cszone st\u0119\u017cenie gonadotropin.<\/p>\n\n\n\n

Specjalnie zaprojektowane badania na zwierz\u0119tach dostarczy\u0142y wielu \ninformacji na temat dzia\u0142ania tych zwi\u0105zk\u00f3w na organizmy \u017cywe. W \nprzypadku zatrucia dioksynami obserwuje si\u0119 spadek masy cia\u0142a zwierz\u0119cia\n spowodowany ubytkiem zar\u00f3wno masy mi\u0119\u015bniowej, jak i tkanki t\u0142uszczowej.\n W ostrych przypadkach zatrucia dioksynami obserwuje si\u0119 tzw. syndrom \nwyniszczenia (ang. wasting syndrom), kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 brakiem \npobierania pokarmu prowadz\u0105cym do \u015bmierci zwierz\u0119cia. We wczesnych \netapach rozwoju syndromu wyniszczenia stwierdza si\u0119 wysoki poziom \ncholesterolu oraz trigliceryd\u00f3w w surowicy krwi. W\u0105troba ulega znacznemu\n powi\u0119kszeniu, a zmiany w zachowaniu si\u0119 zwierz\u0105t nara\u017conych na dioksyny\n wskazuj\u0105, \u017ce centralny uk\u0142ad nerwowy odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w odpowiedzi \norganizmu na zatrucie tymi zwi\u0105zkami.<\/p>\n\n\n\n

Wysokie dawki dioksyn powoduj\u0105 atrofi\u0119 struktur uk\u0142adu limfatycznego \ntakich jak grasicy i \u015bledziony, a w konsekwencji dysfunkcje uk\u0142adu \nimmunologicznego. TCDD w st\u0119\u017ceniu 10 ng\/kg by\u0142a immunotoksyczna u myszy.\n U zwierz\u0105t tych obserwowano zwi\u0119kszon\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 powodowan\u0105 \nchorobami infekcyjnymi. Ekspozycja ci\u0119\u017carnych myszy na dioksyny \npowodowa\u0142a nieprawid\u0142owy rozw\u00f3j uk\u0142adu immunologicznego u ich potomstwa.\n TCDD mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 negatywnie na prawid\u0142ow\u0105 selekcj\u0119 oraz \nr\u00f3\u017cnicowanie si\u0119 limfocyt\u00f3w T poprzez rozregulowanie stymulator\u00f3w tych \nproces\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Badania na zwierz\u0119tach potwierdzi\u0142y tak\u017ce kancerogenne dzia\u0142anie \ndioksyn. Najbardziej powszechne u gryzoni nowotwory to nowotwory p\u0142uc, \ntarczycy, uk\u0142adu limfatycznego, jajnika, czy w\u0105troby. W przypadku innych\n ssak\u00f3w l\u0105dowych, kancerogenne dzia\u0142anie dioksyn dotyczy r\u00f3wnie\u017c takich \nnarz\u0105d\u00f3w jak sk\u00f3ra i krta\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Niekorzystne dzia\u0142anie dioksyn uwidacznia si\u0119 tak\u017ce w przypadku ich \nwp\u0142ywu na uk\u0142ad rozrodczy zwierz\u0105t. Dioksyny mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na \nfunkcjonowanie uk\u0142adu rozrodczego na r\u00f3\u017cnych poziomach regulacyjnych. \nM\u0119skie potomstwo szczurzyc eksponowanych w okresie ci\u0105\u017cy na dioksyny \ncharakteryzowa\u0142o si\u0119 zredukowan\u0105 mas\u0105 organ\u00f3w p\u0142ciowych, zahamowan\u0105 \nspermatogenez\u0105, demaskulinizacj\u0105 oraz feminizacj\u0105 zachowania. Pojedyncza\n dawka dioksyny podana myszom w 15 dniu ci\u0105\u017cy powodowa\u0142a zahamowanie \nrozwoju j\u0105der, obni\u017con\u0105 produkcj\u0119 plemnik\u00f3w, obni\u017cony poziom \ntestosteronu, a tak\u017ce niekorzystnie wp\u0142ywa\u0142a na zachowania behawioralne \nm\u0119skiego potomstwa. U \u017ce\u0144skiego potomstwa matek eksponowanych na \ndioksyny w okresie ci\u0105\u017cy, obserwowano wady rozwojowe zewn\u0119trznych \norgan\u00f3w p\u0142ciowych oraz znacznie zredukowan\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107 w pokoleniach od \ndrugiego do czwartego. Liczne dane literaturowe wykazuj\u0105 wp\u0142yw dioksyn \nna produkcj\u0119 i wydzielanie hormon\u00f3w steroidowych przez p\u0119cherzyki \njajnikowe u wielu gatunk\u00f3w zwierz\u0105t, w tym \u015bwini.<\/p>\n\n\n\n

Dioksyny mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na funkcjonowanie jajnika bezpo\u015brednio lub \npo\u015brednio \u2013 przez podwzg\u00f3rze i przysadk\u0119, zmieniaj\u0105c wydzielanie \ngonadotropin. W badaniach in vitro,<\/em> TCDD (100 nM) stymulowa\u0142a \nsekrecj\u0119 LH przez kom\u00f3rki przysadki pobrane w fazie p\u0119cherzykowej cyklu \nrujowego \u015bwini i nie wp\u0142ywa\u0142a na sekrecj\u0119 LH w fazie lutealnej. \nMyllym\u00e4ki i in. w badaniach in vivo<\/em> na szczurach zaobserwowali \nstymuluj\u0105cy wp\u0142yw TCDD na osoczowe st\u0119\u017cenie FSH i LH u \u017ce\u0144skiego \npotomstwa szczurzyc eksponowanych na dioksyn\u0119 w czasie ci\u0105\u017cy oraz \nlaktacji. Ponadto, ekspozycja na TCDD powodowa\u0142a przyspieszony \nprzedowulacyjny wyrzut gonadotropin (FSH i LH) u samicy szczura. To \nstymuluj\u0105ce dzia\u0142anie TCDD na wydzielanie gonadotropin przysadkowych \nmo\u017ce po\u015brednio modulowa\u0107 funkcjonowanie jajnika.<\/p>\n\n\n\n

Obserwowano r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015bredni wp\u0142yw dioksyn na steroidogenez\u0119 kom\u00f3rek jajnika. Dane na temat wp\u0142ywu TCDD na produkcj\u0119 P4<\/sub> i E2<\/sub> s\u0105 mniej jednoznaczne ni\u017c te dotycz\u0105ce sekrecji gonadotropin. Wyniki bada\u0144 przeprowadzanych in vitro<\/em> znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 i wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zale\u017cne  od wielu czynnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dioksyny charakteryzuj\u0105 si\u0119 z\u0142o\u017conym mechanizmem dzia\u0142ania. Wywo\u0142uj\u0105 \nefekty w wi\u0119kszo\u015bci tkanek organizm\u00f3w ludzi oraz zwierz\u0105t. Wydaje si\u0119, \n\u017ce skutek ich dzia\u0142ania zale\u017cny jest od st\u0119\u017cenia dioksyn, czasu \nekspozycji, wra\u017cliwo\u015bci tkanki, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnic osobniczych w reakcji na \npodwy\u017cszone st\u0119\u017cenia tych toksycznych substancji.<\/p>\n\n\n\n

Natalia Chmielewska<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142o: biotechnologia.pl, 20.07.2013 Wszechobecne dioksyny zaburzaj\u0105 prawid\u0142owe funkcjonowanie uk\u0142adu rozrodczego ludzi i zwierz\u0105t Dioksyny to w wi\u0119kszo\u015bci uboczne produkty przemys\u0142owej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. S\u0105 to biologicznie czynne substancje, kt\u00f3re wraz z fitoestrogenami i mikoestrogenami mog\u0105 modulowa\u0107 funkcje organizm\u00f3w \u017cywych. Oszacowanie bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu dioksyn na funkcjonowanie ludzkiego organizmu mo\u017cliwe jest jedynie po […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":910,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions\/910"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyste-jeziora.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}